حقیقت اسماء حُسناى الهى
حقيقت معناي اسماء حسناي پروردگار متعال شرح فقره: انی رجل مطلوب و مع ذلك لی أوراد في كل ساعة من آناء اللیل والنهار فلا تشغلني عن وردي 1 هر يك از اذكار و اوراد اسامي و كلمات حسناي پروردگار مي‌باشد كه رشد و تكامل انسان‌ها بدون اشتغال به آنها امكان‌پذير نمي‌باشد 2 تفسير صدر آيه 180 سورۀ مباركه اعراف: ولله الاسماء الحسني فادعوه بها 3 اسماء حسناي الهي نشانه‌ها و علاماتي مي‌باشند كه حكايت كننده‌اند از حقايق و واقعيّاتی كه اختصاص به ذات پروردگار متعال دارد. 4 تفسير فقرۀ شريفه يا نوراً فوق كلِّ نور از دعاي جوشن كبير 5 جريان عالم خلق عبارت است از نظامي كه خداوند متعال همۀ ظهورات مختلفه نوريّه را در آن نظام جمع نموده كه لازمه آن تصادم و تضاد در عالم وجود و خلقت مي‌باشد 6 ذكر حكايتي از استاد طهراني مبني بر رفع اختلاف ميان دو نفر توسط ايشان بر پاية دوري و پرهيز از خودبيني و طلبكار بودن 7 از جمله دستورات سلوكي كه بزرگان و اولياء الهي به شاگردان خويش توصيه مي‌كردند اين است كه انسان همواره خود را در ارتباط با خلق خدا بدهكار ببيند 8 تحقق مدينه فاضله و وحدت كلمه‌اي كه ائمه عليهم‌السلام به آن توصيه مي‌نمودند در گرو هم‌دلي و يك‌رنگي افراد جامعه تحقق مي‌يابد 9 سلوك يعني حذف تعينات و يك ديدن و توجه به واقعيت و حقيقتي كه عبارت است از ذات بحت و بسيط پروردگار متعال 10 ديد وحدت‌بين پبامبر اكرم صلی اللَه علیه وآله وسلم هر يك از مسلمان و کافر را در اتّجاه حقيقت توحيد يكسان نظاره می کند 11 حقيقت عرفان و توحيد به معناي انحصار اتّجاه و حركت انسان به سوي مبدأ واحد در همۀ امور و كارها مي‌باشد 12 توضيحي راجع به كيفيت تنظيم و ترتيب عالم وجود بر اساس اسماء حسني پروردگار متعال 13 از آنجايي كه همۀ مراتب عالم وجود بر اساس نزول اسماء حسناي پروردگار مي‌باشد وظيفۀ انسان در ارتباط با خود و خانواده و ديگران تحقق نظام احسن به عنوان يك تربيت عملي در وجود خود مي باشد 14 اميرالمؤمنين عليه السلام آينۀ تمام نماي اسماء حسناي پروردگار و ميزان حق مي‌باشد
حقیقت اسماء حُسناى الهى
توضیحات:
حقيقت معناي اسماء حسناي پروردگار متعال شرح فقره: انی رجل مطلوب و مع ذلك لی أوراد في كل ساعة من آناء اللیل والنهار فلا تشغلني عن وردي 1 هر يك از اذكار و اوراد اسامي و كلمات حسناي پروردگار مي‌باشد كه رشد و تكامل انسان‌ها بدون اشتغال به آنها امكان‌پذير نمي‌باشد 2 تفسير صدر آيه 180 سورۀ مباركه اعراف: ولله الاسماء الحسني فادعوه بها 3 اسماء حسناي الهي نشانه‌ها و علاماتي مي‌باشند كه حكايت كننده‌اند از حقايق و واقعيّاتی كه اختصاص به ذات پروردگار متعال دارد. 4 تفسير فقرۀ شريفه يا نوراً فوق كلِّ نور از دعاي جوشن كبير 5 جريان عالم خلق عبارت است از نظامي كه خداوند متعال همۀ ظهورات مختلفه نوريّه را در آن نظام جمع نموده كه لازمه آن تصادم و تضاد در عالم وجود و خلقت مي‌باشد 6 ذكر حكايتي از استاد طهراني مبني بر رفع اختلاف ميان دو نفر توسط ايشان بر پاية دوري و پرهيز از خودبيني و طلبكار بودن 7 از جمله دستورات سلوكي كه بزرگان و اولياء الهي به شاگردان خويش توصيه مي‌كردند اين است كه انسان همواره خود را در ارتباط با خلق خدا بدهكار ببيند 8 تحقق مدينه فاضله و وحدت كلمه‌اي كه ائمه عليهم‌السلام به آن توصيه مي‌نمودند در گرو هم‌دلي و يك‌رنگي افراد جامعه تحقق مي‌يابد 9 سلوك يعني حذف تعينات و يك ديدن و توجه به واقعيت و حقيقتي كه عبارت است از ذات بحت و بسيط پروردگار متعال 10 ديد وحدت‌بين پبامبر اكرم صلی اللَه علیه وآله وسلم هر يك از مسلمان و کافر را در اتّجاه حقيقت توحيد يكسان نظاره می کند 11 حقيقت عرفان و توحيد به معناي انحصار اتّجاه و حركت انسان به سوي مبدأ واحد در همۀ امور و كارها مي‌باشد 12 توضيحي راجع به كيفيت تنظيم و ترتيب عالم وجود بر اساس اسماء حسني پروردگار متعال 13 از آنجايي كه همۀ مراتب عالم وجود بر اساس نزول اسماء حسناي پروردگار مي‌باشد وظيفۀ انسان در ارتباط با خود و خانواده و ديگران تحقق نظام احسن به عنوان يك تربيت عملي در وجود خود مي باشد 14 اميرالمؤمنين عليه السلام آينۀ تمام نماي اسماء حسناي پروردگار و ميزان حق مي‌باشد
حقیقت اسماء حُسناى الهى
4نوری كه ما مشاهده می‌كنیم عبارت است از شعاع نور چراغی كه با یك پرده‌جلوی آن گرفته می‌شود و یا شعاع نور خورشیدی كه یك لكّه ابر مانع رسیدن آن نور به ما می‌شود. سنایی می‌گوید:
منشین با بدان كه صحبت بد *** گرچه پاكی تو را پلید كند آفتاب ارچه روشن است او را *** پاره‌ای ابر ناپدید كند1 اما باید نوری را تصور كرد كه اگر ابری جلوی آن را بگیرد، خود آن ابر به نور تبدیل شود، و دراین‌صورت دیگر قابل تصور نیست كه این امواج یكدیگر را دفع كنند و تضارب داشته باشند؛2 نور پروردگار، نوری است كه خنثی نمی‌شود و انعكاس و عكس‌العمل آن در دید ما این‌گونه نمود پیدا می‌كند.
اختلاف در قوالب ماهیات، زمینه‌ساز اختلاف در عالم كثرت
از اینجا به این نكته می‌رسیم كه تمام تضادها و اختلافات عالم، براساس دیدگاه ماست. همان‌طور كه هركدام از نخود و لوبیا و عدس و برنجی كه در یك دیگ مخلوط شده‌اند دعوا می‌كنند كه چرا مرا با دیگری قرین كرده‌اند، در جریان عالم خلق نیز وقتی خداوند تمام ظهورات مختلفه نوریه را در قالب ماهیات مختلف قرار می‌دهد و در نظام تكوین جمع می‌كند، این اختلافات پیش می‌آید؛ لازمه اختلاف بین ظهورات، تصادم و تضارب، خودبینی و خودمحوری است. در نظام این عالم هر فردی می‌خواهد براساس حدود و رسومی كه برای خود قرار داده حركت كند و چون دیگری نیز بر روال خاصّ خود حركت می‌كند، بالطّبع این حدود در آن حدود تداخل می‌كند و اختلافات شروع می‌شود.
حكایتی در منشأ مهمّ اختلافات خانوادگی
چندی پیش دو نفر برای حلّ بعضی از اختلاف‌سلیقه‌های خانوادگی آمده بودند و بنده متوجه شدم كه هیچ مشكلی جز توقع زیادِ آنها وجود ندارد. به آن مخدّره گفتم كه بنده چند دقیقه شوهر شما را ببینم، بعد شما بیایید؛ وقتی‌كه رفت به شوهراو گفتم:
تمام اشكال شما به این برمی‌گردد كه خود را در ارتباط با دیگران طلبكار می‌بینید. شما از امروز این قانون را پیاده كنید كه همیشه خود را در ارتباط با دیگران بدهكار ببینید! فرض كنید كه شما مواجب‌گیر فردی هستید كه با او اختلاف دارید و باید تا آخر ماه نسبت به حقوقی كه گرفته‌اید ادای تكلیف و دِین نمایید؛ بنابراین، درصورتی‌كه به منزل آمدید و دیدید كه مسائل به‌نحو مطلوب نیست و فلان‌كار انجام نشده، اصلًا نباید «چرا» در ذهن بیاورید؛ زیرا شما اصلًا طلبی ندارید كه بخواهید در ازای آن مدعی باشید. البته خیال نكنید كه انجام این كار آسان است؛ باید بر این تعهد خود ایستادگی كنید. مرحوم والد می‌فرمودند: «كسی كه بتواند زندگی خانواده خود را برطبقِ مبانی اسلامی بگرداند، می‌تواند یك مملكت را اداره كند!»
- ديوان حكيم سنايى غزنوى، ص ٦١٩.
- مى‌گويند اگر نورى را در يك طول موج و فركانس مخصوص بر نورى ديگر به‌صورتى بتابانيم كه دقيقاً با فركانس نورى كه از مقابل مى‌آيد يكى باشد، اين دو نور يكديگر را خنثى خواهند كرد.