تأثیر تكوینى اذكار الهى
اهميت ذكر و جايگاه آن در سير و سلوك الی اللَه شرح فقره: انی رجل مطلوب و مع ذلك لی أوراد في كل ساعة من آناء اللیل والنهار فلا تشغلني عن وردي 1 در مسألۀ سير و سلوك الي اللَه آن جرياني مي‌تواند حق باشد و جامع جميع ظهورات جماليّه و جلاليّه حق باشد كه با مشيّت الهي در نظام تكوين تطبيق بيشتري داشته باشد 2 تأثير اوراد و اذكار در سلوك انسان و رشد معنوي و تربيت نفسي او چگونه مي‌باشد 3 انسان موجودیست متشكّل از روح و مادّه و ارتباط او با قوانين تكوين و نظام احسن خلق در هر دو بُعد جداي از ساير پديده‌ها و قوانين حاكم بر نظام احسن نمی باشد 4 هر يك از دو بُعد وجودي انسان از روح و بدن براي رشد و تكامل معنوي و مادّي احتياج به تغذيه متناسب با خود را دارد 5 ذكر سخني بسيار حكيمانه از ابن سينا در اهميّت جايگاه علم و طلب آن 6 ذكر حكايتي از ابن سينا مبني بر تأثير نماز شب و بيداري در بين الطلوعين در روح افراد و كيفيت بروز و ظهور خارجي آن 7 شاكله و نظام وجودي انسان به گونه‌اي است كه بدون تهذيب نفس و انجام مراقبه دسترسي به حقائق عالم وجود و حصول رشد و كمال معنوي براي او امكان‌پذير نمي‌باشد 8 ذكر حكايتي از مرحوم آيةاللَه بروجردي مبني بر اهميت جايگاه علم و مطالعه در نزد ايشان 9 از جملة اموري كه براي رسيدن انسان به مقام كمال و استجماع ظهورات مختلفة اسماء و صفات جماليه و جلاليه پروردگار ضروري مي‌باشد پرداختن به اذكار و اوراد مي‌باشد 10 انجام اذكار و اوراد سبب تلطيف نفس و تجرّد آن شده، زمينه را براي انكشاف حقائق و مظاهر اسماء و صفات پروردگار در وجود انسان محقق مي‌كند 11 عالم وجود داراي مراتب و مراحل مختلفي بوده و براي رسيدن و گذر از هر يك از اين مراتب تا ادراك مقام ذات پروردگار متعال انسان نيازمند دستورات و اَعمال خاصِ متناسب با هر مرحله مي‌باشد 12 هر يك از تكاليف عبادي و دستورات ديني داراي اثر و تأثير خاصي بر روي نفس انسان بر اساس اختلاف حالات و كيفيت ارتباط انسان با نظام عالم وجود مي‌باشد 13 بزرگان و اولياء الهي براي رشد و ترقي سالك اشتغال به اوراد و اذكار را از اهم مسائل در سير و سلوك راه الهي مي‌دانند 14 مرحوم قاضي رضوان اللَه عليه در خطاب به مرحوم علامه طباطبائي مي‌فرمايند: اگر دنيا مي‌خواهي نماز شب بخوان! اگر آخرت مي‌خواهي نماز شب بخوان!
تأثیر تكوینى اذكار الهى
توضیحات:
اهميت ذكر و جايگاه آن در سير و سلوك الی اللَه شرح فقره: انی رجل مطلوب و مع ذلك لی أوراد في كل ساعة من آناء اللیل والنهار فلا تشغلني عن وردي 1 در مسألۀ سير و سلوك الي اللَه آن جرياني مي‌تواند حق باشد و جامع جميع ظهورات جماليّه و جلاليّه حق باشد كه با مشيّت الهي در نظام تكوين تطبيق بيشتري داشته باشد 2 تأثير اوراد و اذكار در سلوك انسان و رشد معنوي و تربيت نفسي او چگونه مي‌باشد 3 انسان موجودیست متشكّل از روح و مادّه و ارتباط او با قوانين تكوين و نظام احسن خلق در هر دو بُعد جداي از ساير پديده‌ها و قوانين حاكم بر نظام احسن نمی باشد 4 هر يك از دو بُعد وجودي انسان از روح و بدن براي رشد و تكامل معنوي و مادّي احتياج به تغذيه متناسب با خود را دارد 5 ذكر سخني بسيار حكيمانه از ابن سينا در اهميّت جايگاه علم و طلب آن 6 ذكر حكايتي از ابن سينا مبني بر تأثير نماز شب و بيداري در بين الطلوعين در روح افراد و كيفيت بروز و ظهور خارجي آن 7 شاكله و نظام وجودي انسان به گونه‌اي است كه بدون تهذيب نفس و انجام مراقبه دسترسي به حقائق عالم وجود و حصول رشد و كمال معنوي براي او امكان‌پذير نمي‌باشد 8 ذكر حكايتي از مرحوم آيةاللَه بروجردي مبني بر اهميت جايگاه علم و مطالعه در نزد ايشان 9 از جملة اموري كه براي رسيدن انسان به مقام كمال و استجماع ظهورات مختلفة اسماء و صفات جماليه و جلاليه پروردگار ضروري مي‌باشد پرداختن به اذكار و اوراد مي‌باشد 10 انجام اذكار و اوراد سبب تلطيف نفس و تجرّد آن شده، زمينه را براي انكشاف حقائق و مظاهر اسماء و صفات پروردگار در وجود انسان محقق مي‌كند 11 عالم وجود داراي مراتب و مراحل مختلفي بوده و براي رسيدن و گذر از هر يك از اين مراتب تا ادراك مقام ذات پروردگار متعال انسان نيازمند دستورات و اَعمال خاصِ متناسب با هر مرحله مي‌باشد 12 هر يك از تكاليف عبادي و دستورات ديني داراي اثر و تأثير خاصي بر روي نفس انسان بر اساس اختلاف حالات و كيفيت ارتباط انسان با نظام عالم وجود مي‌باشد 13 بزرگان و اولياء الهي براي رشد و ترقي سالك اشتغال به اوراد و اذكار را از اهم مسائل در سير و سلوك راه الهي مي‌دانند 14 مرحوم قاضي رضوان اللَه عليه در خطاب به مرحوم علامه طباطبائي مي‌فرمايند: اگر دنيا مي‌خواهي نماز شب بخوان! اگر آخرت مي‌خواهي نماز شب بخوان!
تأثیر تكوینى اذكار الهى
8در هنگام ظهر حال مخصوصی برای انسان پیدا می‌شود كه آن حال در صبح و در غروب وجود ندارد؛ لذا دعا در هنگام زوال از سایر مواقع به استجابت نزدیك‌تر است و بزرگان نیز به نماز ظهر بیش از سایر نمازها اهمیت می‌دادند.1 و2 تمام این اختلافات به‌جهت كیفیت ارتباط بین نظام وجودی انسان و نظام حاكمی است كه در اطراف او قرار دارد، و الّا این حالات نباید اختلاف داشته باشد.
تأثیر وضعیت اجرام آسمانی بر اعمال انسان
تمام موجودات این عالم با یكدیگر تأثیر و تأثّر و فعل و انفعال دارند؛ كُرات و اجرام آسمانی در خصوصیاتِ عالم ماده و غیرماده تأثیرات بسیار عجیب و پیچیده‌ای دارند. ارباب طِلسمات و صاحبان علوم غریبه در این مسئله مطالبی دارند و اصولًا پایه علوم آنها بر ارتباط بین اجرام سماوی قرار گرفته است. اینكه یك ذكر در موقع اقتران یا تقابل بین دو جرم سماوی اثرات متفاوتی دارد، به‌جهت كیفیت ارتباط بین نفوس ملكوتی اجرام سماوی با قضایایی است كه در این كره خاكی و سایر كرات اتفاق می‌افتد؛ این تأثیر و تأثّرات موجب كیفیتی خاص از اعمال انسان می‌شود، و لذا تأثیری كه عبادت و ذكر در بین‌الطّلوعین دارد، فقط مربوط به خصوصیت آن موقع است.
لزوم بهره‌مندی از ادعیه در ظروف خاصّ مبتنی بر حالات و مراتب مختلف انسان
ادعیه‌ای كه از ائمه معصومین علیهم‌السّلام رسیده، برای حالات و مراتب مختلف انسان در ظروف خاصّ خود بیان شده است؛ كسی نمی‌تواند از جانب خود كتاب دعایی را از اول تا آخر آن دوره كند. دعاهای افتتاح، ابی‌حمزه ثمالی، كمیل و صباح هركدام اثر خاصی دارد كه دعای دیگر ندارد.3 اثری كه مناجات شعبانیه دارد ادعیه ماه رجب ندارد؛ این دعا برای ماه رجب و آن برای ماه شعبان است، و چه‌بسا ممكن است قرائت بعضی از ادعیه در بعضی از حالات برای انسان مناسب نباشد.
حكایتی در تفاوت عمل صالح و عمل حَسن
- انوار الملكوت، ج ١، ص ١٩٧؛ مهر تابناك، ج ١، ص ٢٣٣.
- اين تأثير در خصوص نماز ظهر است و حتى نماز عصر چنين نيست.
- البته دعاى صباح به دعاى كميل بسيار نزديك است.