تأثیر ذكر در قطع تعلق از شئون دنیا

قرآن می‌فرماید: (يَعْلَمُونَ ظاهِراً مِنَ الْحَياةِ الدُّنْيا وَ هُمْ عَنِ الْآخِرَةِ هُمْ غافِلُونَ)¹.«مردم فقط ظاهری از حیات دنیا (ریاست، بگیروببند، وزیر و وكیل، مدیركلّ و معاون، امر و نهی، جنگ و صلح، جمال و كمال، ثروت و قدرت) را می‌بینند، و از آن اقتداردهنده و شوكت‌دهنده و نیرودهنده و جریان الكتریسیته پشت دستگاه در غفلت به‌سر می‌برند.»

بنابراین، دنیا همان جنبه ظاهری و آخرت جنبه باطنی است كه انسان از آن غافل است. دنیا عبارت است از: فریب، هوی‌وهوس، تخیلات و تصورات، پوچی و مَجاز؛ و آخرت عبارت است از: كبریائیت حق، جمال حق، علم حق، قدرت حق، اراده و مشیت حق، تدبیر حق، لطف و عنایت و كرامت حق، تبارك و تعالی.

علم دانشمند را دیدن و علم‌دهنده را ندیدن، دنیاست؛ قدرت پهلوان را دیدن و قدرت‌دهنده را ندیدن، دنیاست. ما فردی كه وزنه دویست‌كیلویی بلند می‌كند را می‌بینیم و تشویق می‌كنیم و مدال می‌دهیم و تاج بر سرش می‌گذاریم و بر روی دست بالا می‌بریم، اما از آن نیرویی كه در پشت این جریان است غافلیم؛ این ظاهر است و مَجاز، آن باطن است و حقیقت.

نتیجه آنكه مقصود از روایت: «دنيا ملعون است»² این پارچ آب و لیوان نیست؛ این لیوان نعمت خدا و یك وسیله استفاده برای همه است كه نه ملعون است و نه گناهی دارد و حتی پیغمبر هم مانند دیگران با آن آب می‌نوشیدند.

آیا میوه‌ای كه تمام ملائكه جمع شده‌اند تا آن را در این عالم خلق كنند، ملعون است و نباید آن را خلق می‌كرده‌اند؟! قطعاً چنین نیست؛ میوه یكی از نعمت‌های الهی است و گناهی ندارد. اگر این میوه را به این نیت بخورید كه به شما انرژی و توان دهد تا در مسیر خدا و رضای او باشید، این آخرت است و مستحسن؛ اما اگر آن را بخورید برای اینكه نیرو بگیرید تا پشت سر رفیقتان غیبت كنید و به او ضربه‌ای بزنید و تعدّی كنید، این دنیاست و ملعون.