تأثیر ذكر در جلاى قلب
شرح فقره: انی رجل مطلوب و مع ذلك لی أوراد في كل ساعة من آناء اللیل والنهار فلا تشغلني عن وردي موضوع كلّي: ضرورت نیاز به ذکر و ورد در مسیر سیروسلوک الی اللَه 1 آيا مي‌شود انسان به مرتبه‌اي برسد كه از ذكر و «وِرد» بي‌نياز باشد. 2 اهميّت جایگاه رفيق در فرمایش مهّم اميرالمؤمنين عليه السلام. 3 دنيا و شؤونات آن ناپايدار است. 4 داستان عجيب حضرت عيسي علي نبينا و آله و عليهم السلام و حواريون آن حضرت و پير زن و فرزندش . 5 جواب حكيمانۀ حضرت عیسی علیه السلام به جوانی که به سلطنت رسیده بود . 6 معرفي گنج واقعي توسط حضرت عيسي عليه السلام به حواريين خود. 7 دنيا از منظر اميرالمؤمنين عليه السلام. 8 جنگ و صلح و حكومت از ديدگاه اميرالمؤمنين عليه السلام و ابن عباس. 9 انسان عاقل هميشه در احتمالات طرف أرجح را انتخاب مي‌نمايد. 10 مباحثة عقلاني حضرت امام صادق عليه السلام با شخص دهري و تسليم شدن او. 11 برنامه‌هاي ائمّه معصومين عليهم السلام براي ما برنامه‌هاي عقلاني بوده و مي‌باشد. 12 نقل داستاني از مرحوم آية اللَه شيخ عباس قوچاني براي مرحوم علامه طهرانی قدس سرهما. 13 خطبۀ اميرالمؤمنين عليه السلام در تفسير آيه شريفۀ «رجال لا تلهيهم تجارةٌ ولا بيع عن ذكر اللَه» 14 آسمان و زمين از نظر رتبه و سعه در پائين‌ترين درجه قرار دارند. 15 ملكوت آسمانها و زمين تاب تجلّي پروردگار را ندارند ولي قلب بندۀ مؤمن مي‌تواند محلّ تجلي حضرت حق باشد. 16 روايت مهم و سرنوشت‌ساز حضرت صادق عليه السلام از پيغمبر اكرم صلي اللَه عليه و آله و سلم. 17 كلام نوراني اميرالمؤمنين عليه السلام در بي‌ارزشي دنيا. 18 عبارت رهبر فقيد انقلاب مرحوم آية اللَه خميني راجع به لزوم كناره‌گيري شخصي از منصب خود در صورت تشخيصِ وجود داشتن شخص أرجح. 19 ياد و ذكر حضرت حق ،قلب را از نابودي در عالم كثرت نجات مي‌دهد. 20 بايد به حقيقت پيغمبرصلی اللَه علیه وآله وسلم و آل او دل بست و نه ظاهر آنها.
تأثیر ذكر در جلاى قلب
توضیحات:
شرح فقره: انی رجل مطلوب و مع ذلك لی أوراد في كل ساعة من آناء اللیل والنهار فلا تشغلني عن وردي موضوع كلّي: ضرورت نیاز به ذکر و ورد در مسیر سیروسلوک الی اللَه 1 آيا مي‌شود انسان به مرتبه‌اي برسد كه از ذكر و «وِرد» بي‌نياز باشد. 2 اهميّت جایگاه رفيق در فرمایش مهّم اميرالمؤمنين عليه السلام. 3 دنيا و شؤونات آن ناپايدار است. 4 داستان عجيب حضرت عيسي علي نبينا و آله و عليهم السلام و حواريون آن حضرت و پير زن و فرزندش . 5 جواب حكيمانۀ حضرت عیسی علیه السلام به جوانی که به سلطنت رسیده بود . 6 معرفي گنج واقعي توسط حضرت عيسي عليه السلام به حواريين خود. 7 دنيا از منظر اميرالمؤمنين عليه السلام. 8 جنگ و صلح و حكومت از ديدگاه اميرالمؤمنين عليه السلام و ابن عباس. 9 انسان عاقل هميشه در احتمالات طرف أرجح را انتخاب مي‌نمايد. 10 مباحثة عقلاني حضرت امام صادق عليه السلام با شخص دهري و تسليم شدن او. 11 برنامه‌هاي ائمّه معصومين عليهم السلام براي ما برنامه‌هاي عقلاني بوده و مي‌باشد. 12 نقل داستاني از مرحوم آية اللَه شيخ عباس قوچاني براي مرحوم علامه طهرانی قدس سرهما. 13 خطبۀ اميرالمؤمنين عليه السلام در تفسير آيه شريفۀ «رجال لا تلهيهم تجارةٌ ولا بيع عن ذكر اللَه» 14 آسمان و زمين از نظر رتبه و سعه در پائين‌ترين درجه قرار دارند. 15 ملكوت آسمانها و زمين تاب تجلّي پروردگار را ندارند ولي قلب بندۀ مؤمن مي‌تواند محلّ تجلي حضرت حق باشد. 16 روايت مهم و سرنوشت‌ساز حضرت صادق عليه السلام از پيغمبر اكرم صلي اللَه عليه و آله و سلم. 17 كلام نوراني اميرالمؤمنين عليه السلام در بي‌ارزشي دنيا. 18 عبارت رهبر فقيد انقلاب مرحوم آية اللَه خميني راجع به لزوم كناره‌گيري شخصي از منصب خود در صورت تشخيصِ وجود داشتن شخص أرجح. 19 ياد و ذكر حضرت حق ،قلب را از نابودي در عالم كثرت نجات مي‌دهد. 20 بايد به حقيقت پيغمبرصلی اللَه علیه وآله وسلم و آل او دل بست و نه ظاهر آنها.
تأثیر ذكر در جلاى قلب
14«لا يسَعُنى أرضى و لا سَمائى» صِرف آسمان عالم ماده نیست، بلكه سماوات غیب را نیز شامل می‌شود؛ بنابراین، معنای حدیث آن است كه: «آسمان من به‌تمام مراتب و خصوصیاتی كه دارد چه عالم ماده و چه عالم ملكوت و جبروت و لاهوت هیچ‌كدام گنجایش و وسعت‌تجلّی مرا ندارند، اما قلب بنده مؤمن من ظرفیت و سعه جَلَوات ذاتیه مرا دارد.»1
حال ما با این قلبی كه جایگاه پروردگار است، چه می‌كنیم؟! دل بستن به ریاست و پُست و مقام، تعلق به درهم و دینارِ دنیا و ارتباطات با افراد، باعث شده است كه خداوند متعال به‌كلی از خانه قلب ما بیرون رود.
كلام عجیب امام صادق علیه‌السّلام پیرامون لزوم محاسبه
روایت است كه حضرت امام صادق علیه‌السّلام فرمودند:
قالَ رسولُ اللَه صلّى اللَه عليهِ و آلِهِ و سلَّمَ: افٍّ لِرَجُلٍ لا يفَرِّغُ نَفسَهُ فى كُلِّ جُمُعَةٍ لِأمرِ دينِه، فَيَتَعاهَدُهُ و يسألُ عَن دينِه.2
«افّ و دورباش از رحمت خدا بر آن كسی كه نفسش را در هر هفته برای رسیدگی به امر دینش فارغ و آزاد نگذارد كه در آن، ساعتی با فراغت قلب بنشیند و درباره نفس و احوال و وضعیت خودش فكر كند كه در چه مرتبه‌ای قرار دارد و از مسائل دینی خویش سؤال نماید.»
منظور از «افٍّ لِرَجُلٍ» آن است كه من اصلًا نمی‌خواهم چنین شخصی را ببینم و چنین شخصی اصلًا انسان نیست!
انسان باید حدّاقل یك ساعت از روز جمعه یا سایر ایام را بنشیند و به خودش برسد؛ نه اینكه آن‌قدر فكرش این‌طرف‌وآن‌طرف باشد كه مجالی برای تفكر در نفس خود نیابد! این هفته كه گذشت، هفته دیگر هم می‌گذرد و هفته‌های بعد هم خواهد گذشت، آخر كی می‌خواهی به خود فكر كنی و حقایق و واقعیاتی را كه با آنها دست‌به‌گریبان هستی از ذهنت مرور دهی؟
ما به‌خاطر معامله‌ای كه شاید دو ماه دیگر انجام شود از الآن برنامه می‌ریزیم كه باید فلان‌كار و مقدمه را انجام دهیم و این‌وآن را ببینیم؛ اما آیا تابه‌حال راجع‌به معامله‌ای كه با خدا داشته‌ایم كه در آن در قبال اعطای دو روزِ عمر، وظیفه‌ای برعهده‌ما قرار داده شده است فكر كرده‌ایم؟!
- البته براى اين مسئله ادلّه‌اى موجود است كه اين مقام، گنجايش طرح آنها را ندارد.
- الكافى، ج ١، ص ٤٠.