
اهمّیت حدیث عنوان بصرى در سیر و سلوك
دستور سلوکی امام صادق علیه السلام به سالکان راه خدا
بعد از فوت مرحوم علامۀ طهرانی، برخی از ارادتمندان ایشان از آیتاللَه سید محمدمحسن حسینی طهرانی درخواست تشکیل مجالس انسی را جهت تبیین مبانی علامۀ طهرانی داشتهاند، که ایشان شرح حدیث عنوان بصری را موضوع این جلسات قرار میدهد. «عنوان بصری»، نام پیرمردی است که در جستجوی علم به نزد امام صادق علیهالسلام آمد. بسیاری از عرفاء و مربیان نفوس، از جمله آیتالله سید علی قاضی، عمل به دستورات امام صادق علیهالسلام به عنوان بصری را برای عبور از نفس امّاره، ضروری دانستهاند. جلسۀ اول شرح حدیث عنوان بصری، بهنوعی مقدمۀ شروع شرح این حدیث شریف است.
اهمّیت حدیث عنوان بصرى در سیر و سلوك
2أعوذ باللَه من الشّیطان الرّجیم
بِسمِ اللَه الرَّحمَنِ الرَّحِیم
الحَمدُ لِلّه ربِّ العالَمینَ
و الصّلاةُ و السّلامُ علیٰ سیّدِنا و نبیِّنا أبیالقاسمِ محمَّدٍ
و علیٰ آلِهِ الطیّبین الطّاهرین و اللعنةُ علیٰ أعدائِهم أجمَعینَ
تاریخچۀ جلسات مرحوم علامۀ طهرانی در مسجد قائم
از همان هنگامی که مرحوم والد -رضوان اللَه علیه- [از طهران] به مشهد هجرت کردند، دیگر رفقا کمتر با صحبتها و مطالبی که ایشان در جلسات مطرح میکردند برخورد داشتند.
مبنای تبلیغ و تحقیق و ممارست و صحبت کردن با افراد و دوستان، از هنگام مراجعت از نجف اشرف مورد نظر ایشان بوده و در نامهای که به مرحوم حاج شیخ محمد جواد انصاری -رحمة اللَه علیه- نوشتهاند آمده است: «دوستان در اینجا (طهران) تقاضای تشکیل یک جلسهای را میکنند، آیا شما موافقت میکنید یا نه؟» ایشان در جواب میفرمایند: «بله، بلامانع است».1 از همان هنگام ایشان جلسات سیّار روز جمعه را تشکیل دادند و شرح نهج البلاغه را شروع کردند. و طبق آنچه به نظر حقیر میرسد، شاید حدود هجده سال این جلسات سیّار ادامه داشته است.
علاوه بر این، ایشان شبهای سهشنبه در مسجد قائم جلسۀ قرائت قرآن داشتند و خیلی از دوستان و رفقا که الآن در اینجا حضور دارند به یاد میآورند.
البته در همین جلسات سیّار روز جمعه هم اول قرائت قرآن بود؛ همینطور در اطراف رحل میگذاشتند و دوستان با آقازادههایشان میآمدند و همه مینشستند و قرآن میخواندند و شخصی هم که اطلاع بیشتری بر تجوید داشت، قرائت را تصحیح میکرد؛ تا اینکه ایشان میآمدند و خودشان هم میخواندند.
در شبهای سهشنبه خود ایشان بر تصحیح و ترتیب قرائت قرآن مباشرت داشتند. حدود سهربع تا یک ساعت عدهای به این نحو قرآن میخواندند و بعد هم ایشان تفسیر قرآن میکردند. و این اواخر دیگر بهجای تفسیر، همان احادیث قدسیِ «یا عیسی! یا عیسی!» را که مرحوم مجلسی در جلد چهارده بحار آورده است، شرح میکردند.2
البته الآن متأسفانه از این مطالب و از[شرح] این احادیث قدسی، مسائل و مطالبی از ایشان در دست نیست. همینطور از آن شرح نهج البلاغهای هم که داشتند، نوشتهای در دست نیست؛ فقط بعضی از نوشتجات تفسیری ایشان الآن مورد استفاده است.3
- رجوع شود به مطلع انوار، ج ٢، ص ٣٣٣.
- رجوع شود به بحار الأنوار، ج ١٤، ص ٢٨٩ ـ ٢٩٩.
- رجوع شود به مطلع انوار، ج ٦، ص ٥٨٧ ـ ٦٤٤.
