
اهمّیت حدیث عنوان بصرى در سیر و سلوك
دستور سلوکی امام صادق علیه السلام به سالکان راه خدا
بعد از فوت مرحوم علامۀ طهرانی، برخی از ارادتمندان ایشان از آیتاللَه سید محمدمحسن حسینی طهرانی درخواست تشکیل مجالس انسی را جهت تبیین مبانی علامۀ طهرانی داشتهاند، که ایشان شرح حدیث عنوان بصری را موضوع این جلسات قرار میدهد. «عنوان بصری»، نام پیرمردی است که در جستجوی علم به نزد امام صادق علیهالسلام آمد. بسیاری از عرفاء و مربیان نفوس، از جمله آیتالله سید علی قاضی، عمل به دستورات امام صادق علیهالسلام به عنوان بصری را برای عبور از نفس امّاره، ضروری دانستهاند. جلسۀ اول شرح حدیث عنوان بصری، بهنوعی مقدمۀ شروع شرح این حدیث شریف است.
اهمّیت حدیث عنوان بصرى در سیر و سلوك
توضیحات:
بعد از فوت مرحوم علامۀ طهرانی، برخی از ارادتمندان ایشان از آیتاللَه سید محمدمحسن حسینی طهرانی درخواست تشکیل مجالس انسی را جهت تبیین مبانی علامۀ طهرانی داشتهاند، که ایشان شرح حدیث عنوان بصری را موضوع این جلسات قرار میدهد. «عنوان بصری»، نام پیرمردی است که در جستجوی علم به نزد امام صادق علیهالسلام آمد. بسیاری از عرفاء و مربیان نفوس، از جمله آیتالله سید علی قاضی، عمل به دستورات امام صادق علیهالسلام به عنوان بصری را برای عبور از نفس امّاره، ضروری دانستهاند. جلسۀ اول شرح حدیث عنوان بصری، بهنوعی مقدمۀ شروع شرح این حدیث شریف است.
اهمّیت حدیث عنوان بصرى در سیر و سلوك
18عبور اولیاء خدا از عبادت با طمع جمال یا خوف جلال الهی
البته این مطالبی که امشب خدمتتان عرض کردم، از ناحیۀ جلال و قهّاریت خداوند بود. اما اگر ما به کلام امیرالمؤمنین علیه السّلام و عبارات و حالاتی که بزرگان دارند دقت کنیم و در آن دقائق و ظرائفِ اسرار وجود و لطائفِ و رقائقِ مشاهداتِ جمالیّه و انس با مقامِ سِرِّ «لو دَنَوتُ أنمُلَةً لاحْتَرَقتُ»1 که امیرالمؤمنین علیه السلام میفرمایند: «بَل وجَدتُکَ أهلًا لِلعِبادةِ فَعَبدتُکَ»2 من دیگر از مقام جلال و جمال تو گذشتهام، من دیگر از مقام تهدید و ارعاب و ترسِ از کتک، یا طمع به آبنبات و وسائل اسباببازیِ بچگانه گذشتهام [بلکه چون تو را سزاوار عبادت یافتم، تو را عبادت کردم].» بنگریم، [متوجه مسائل دیگری خواهیم شد]! امیرالمؤمنین دیگر از این حرفها و از اسباببازی[ها] گذشته است.
إنشاءاللَه سخن از مقامی که [مُحِب] فقط محبوب را میبیند و بخواهد یا نخواهد، تمام وجودش در قبال معبود به سجده میافتد بعداً خواهد آمد. ما فعلاً خواستیم بگوییم که اینقدر هم مطلب را سرسری نگیریم؛ دو روز دیگر میآیند و ما را به بند میکشند و در بیمارستان میاندازند و تکهتکهمان میکنند و میبَرَند! قضیه شوخی نیست؛ بخواهیم یا نخواهیم ما را میبَرند. حال با توجه به چنین مطلبی، چه باید کرد؟
امیدواریم که همیشه عنایت و لطف خداوند در همهجا و در همهوقت شامل حال ما باشد، و آنی از آنات ما را به خودمان وامگذارد، و لطف او موجب رشد و رُقاء و رسیدن به کمال ما باشد، و دست ما از دامن اولیاء کوتاه نباشد، و در دنیا و آخرت همیشه اعمال و رفتار و کردار ما مورد توجه و مرضیّ رضای حضرت حق باشد.
اللَهمّ صلّ علی محمّد و آل محمّد
- مناقب آل ابیطالب علیهم السّلام، ج ١، ص ١٧٩؛ بحار الأنوار، ج ١٨، ص ٣٨٢. شرح دعای ابوحمزۀ ثمالی، سال ١٤٣٤، جلسۀ اول:
«اگر یک سر سوزن بخواهم بالاتر بیایم، هستیِ من در آن تجلیاتِ ذات پروردگار، محو و نابود میشود.» - عوالی اللّئالی، ج ٢، ص ١١؛ الألفین، ص ١٢٨.
- مناقب آل ابیطالب علیهم السّلام، ج ١، ص ١٧٩؛ بحار الأنوار، ج ١٨، ص ٣٨٢. شرح دعای ابوحمزۀ ثمالی، سال ١٤٣٤، جلسۀ اول:
