اهمّیت حدیث عنوان بصرى در سیر و سلوك

 و چون من بارها از مرحوم آقا شنیده بودم که ایشان می‌فرمودند:

بر هر سالکی واجب¹ و لازم است که حداقل هفته‌ای دو بار حدیث عنوان بصری را مطالعه کند.²

لذا ما بنا را بر این گذاشتیم که در وهلۀ اول به ترجمۀ این حدیث شریف بپردازیم و إن‌شاءاللَه بعد از اینکه تمام شد، شروع کنیم در بحث و صحبت راجع به احادیث قدسیّه‌ای که با خطاب «یا احمد!» و «یا عیسی!» آمده است و خود مرحوم آقا هم در شب‌های سه‌شنبه در مسجد قائم آنها را شرح می‌کردند که شاید رفقا به یاد داشته باشند.

 امیدواریم که عنایت و لطف خداوند شامل حال ما باشد و ما را در عمل به مقتضای رضای خودش همیشه پابرجا بدارد. مهم این است که این‌طور نباشد که انسان خیال کند عملی را که انجام می‌دهد صحیح است و بعد متوجّه شود که باطل بوده است!

 [آیۀ شریفه می‌فرماید:]

﴿قُلۡ هَلۡ نُنَبِّئُكُم بِٱلۡأَخۡسَرِينَ أَعۡمٰلًا ، ٱلَّذِينَ ضَلَّ سَعۡيُهُمۡ فِي ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَا وَهُمۡ يَحۡسَبُونَ أَنَّهُمۡ يُحۡسِنُونَ صُنۡعًا﴾.³

 بدترین و بیچاره‌ترین افراد کسانی هستند که عملی را انجام می‌دهند و خیال می‌کنند عمل خیر است، خیال می‌کنند دفاع از دین است، خیال می‌کنند دفاع از اسلام است، ولی تمام اعمال آنها ﴿هَبَآءٗ مَّنثُورًا﴾⁴ است و در آخرت هیچ طرفی از این عمل خودشان نمی‌بندند.

 حدیث عنوان بصری یک دستورالعمل سلوکی است که امام صادق علیه السّلام به عنوان بصری می‌دهند.

 بارها می‌شد که ما از مرحوم آقا و همین‌طور سایر بزرگان می‌شنیدیم:

حرکت به‌سوی خدا به حرف و به زبان نمی‌شود و خدا با کسی قوم و خویشی ندارد؛ [بلکه] انسان باید عمل کند.⁵

 «عمل» یعنی بداند و حقیقت مسئله را دریابد و واقعیت قضیّه را لمس کند و به‌صِرف اتکاء بر نظارت و اشراف مقام ولایت بسنده نکند، و باید در عمل و گفتار و رفتار، برای کار خود یک اثر تکوینی ببیند! یعنی برای حرفی که می‌زند اثر تکوینی ببیند، در صحبت‌کردن و در وضعیت خانواده اثر تکوینی ببیند، [و بداند که] کسب و معامله و ارتباط با مردم اثر تکوینی دارد. و این شوخی نیست.