خصوصیات ماه مبارک رمضان

فإنّ لِربِّکُم فی أیّامِ دَهرِکُم نَفَحاتٍ، ألا! فَتعَرَّضوا لَها و لا تُعرِضوا عنها.¹

این اشاره به همین است که خداوند متعال یک اوقاتی را برای خودش قرار داده که در آن اوقات، عنایتش نسبت به بندگان و افراد، بیش از سایر اوقات است. دهۀ آخر ماه رمضان از همین اوقات است. اگر ماه رمضان را ما با این خصوصیت و کیفیت لحاظ کنیم، دهۀ اول، مقدمه‌ای برای دهۀ دوم، و دهۀ دوم مقدمه‌ای برای دهۀ سوم است. و این دهه‌ای که ما الآن در آن هستیم، دهه‌ای است که خلاصه هر کسی می‌خواهد هر کاری انجام بدهد، باید در این دهه انجام دهد. گفت: «گر گدا کاهل بود، تقصیر صاحب‌خانه نیست» یا «تقصیر صاحب‌خانه چیست؟»

خداوند در این ماه مگر بیش از این می‌تواند بگوید که: «أنفاسُکُم فیهِ تَسبیحٌ؛ نفَس‌هایی که می‌کشید، برایتان تسبیح می‌نویسند!» شما در خیابان دارید راه می‌روید و نفس می‌کشید، برایتان تسبیح می‌نویسند. این یعنی چه؟ «نَومُکُم فیهِ عِبادةٌ؛ می‌خوابید، ولی این خواب عبادت است.» عبادت یعنی چه؟ عبادت یعنی تقرب، یعنی صفا، یعنی انبساط؛ عبادت یعنی زدودن کدورات. عبادت یعنی بیرون آمدن از هویٰ و مشغولیت‌های فکری و دنیوی؛ این معنا، معنای عبادت است.

خصوصیت این ماه این است که ملائکه و قوای روحی و معنوی و علل و اسباب برای نزول فیض خداوند، چنان در این ماه ما را احاطه کرده‌اند که بخواهیم یا نخواهیم، حرکت می‌کنیم. یعنی در غیر از این ماه، ما باید به خودمان فشار بیاوریم، هی تمرکز فکر پیدا کنیم، هی دفع خیالات کنیم، هی همیشه خودمان را در حال طهارت و [امثال] اینها نگه داریم؛ اما این ماه خصوصیتش این است که انگار کسی را اصلاً پرت کنند در حوض؛ بخواهد یا نخواهد خیس می‌شود. در سایر ایام، انسان خودش باید برود، اما اینجا دست‌وپایش را می‌گیرند و [در رحمت] می‌اندازند. اینکه در اینجا دارد: «نفس‌هایتان عبادت است» یعنی همین‌که در ماه رمضان هستید، اگر خداوند به ما چشم بصیرت عنایت کند، خواهیم دید شخصِ روزه‌دار بخواهد یا نخواهد، دارد حرکت می‌کند؛ اصلاً دارد حرکت می‌کند. اما این خصوصیت در غیر ماه رمضان نیست.