مرتب سازی:
اعتدال در سلوک
9رسیدن به یکچنین مرتبهای اعتدال میخواهد. انسان باید از انحراف به دور باشد. در هرجا انسان انحراف پیدا کند یک روز باید جواب این انحرافش را بدهد. در هرجا به افراط و تفریط عمل کند، یک روز باید جواب این افراط و تفریط را بدهد. انسان از اول باید راه و مرامش را درست کند. چرا بگذارد یک روز بیاید که حساب پس بدهد؟!
جایگاه عقل و فهم در سلوک و عرفان
راه سلوک و راه عرفان، به فهم و ادراک است. راه عرفان و راه رسیدن به خدا، راه بهکارگیری عقل است. هر کسی به مقدار عقلی که دارد اگر بهکار بگیرد، موجب إزدیاد عقل او میشود. بارها مرحوم آقا وقتی که حال بعضی افراد را از من سؤال میکردند
میفرمودند: «فلانی عقلش چطور است؟ فلانی فهمش چطور است؟!» نمیگفتند که فلانی حالش چطور است؟ فلانی چند تا خواب دیده است؟ فلانی چند تا مکاشفه کرده است؟! خواب و مکاشفه و این حرفها یعنی چه؟! بسیاری از این خوابها و مکاشفهها توأم با هواهای نفسانی است. لذا میگویند انسان نمیتواند به خواب و مکاشفه عمل کند مگر اینکه با شخص خبیر درمیان بگذارد و صحّت و سقم آن را محک بزند.
راه خدا، راه عقل و فهم است. باید ببینیم فهم و عقل چقدر زیاد شده است؛ این مهم است. اگر شخصی فقط به دنبال این باشد که حال او زیاد بشود، خواب بیشتر ببیند و حالات غیر عادی پیدا کند، تمام اینها ضلالت و گمراهی است، بدون چون و چرا و بدون رودربایستی!
ما هیچوقت در کلمات بزرگان ندیدیم که بگویند: فلانی حالش چقدر است؟! همیشه میگویند: فهم و معرفتش چقدر است؟ حال، یک روز میآید و یک روز میرود؛ امروز انسان حال عبادت دارد و فردا حال عبادت ندارد، امروز خواب میبیند و فردا نمیبیند، امروز یک حال غیر عادی برایش هست و فردا از بین میرود. این حالات همه در معرض گذشت است.