ارتباط با امام زمان علیه السّلام

استاد: این همین است که می‌گویم: خود انسان باید اهل‌خبره باشد.

تلمیذ: [کسی که] می‌شنود؟

استاد: بله، آن کسی که می‌شنود باید اهل‌خبره باشد! این یکی. و دوم اینکه آن شخصی که این مسئله برایش پیدا شده است، او اهل فن باشد و فقط هم به مسئلۀ علم و عمامه نیست.

تلمیذ: بله، اهل فن؟

استاد: اهل فن باشد، اهل فرق بین شهود و کشف باشد، خودش مراتب نفس را طی کرده باشد. اگر فرض کنید که شخص در مثال باشد و در برزخ باشد و هنوز از ملکوت عبور نکرده باشد، صور برزخی را ممکن است صور مُلکی ببیند!

تلمیذ: این مال کسی است که به مقام مشاهده می‌رسد؟

استاد: نه‌خیر، این مکاشفه است.

تلمیذ: اگر در عالم برزخ باشد صور برزخی را مُلکی می‌بیند؟

استاد: ملکی می‌بیند، آن‌وقت بین مکاشفه و مشاهده اشتباه می‌کند، خلط می‌کند. مگر شخصی از برزخ عبور کرده باشد، چشم ملکوتی او باز شده باشد، آن‌وقت آن حقیقت خارجی ملکی را او به واقع می‌بیند؛ چون خیلی از این صور قبل از اینکه به مرتبۀ مُلک برسند، در همان مرتبۀ برزخ باقی می‌مانند.

تلمیذ: و به منصّۀ ظهور نمی‌رسند!

استاد: ظهور نمی‌کنند. این باید انسان بالاتر باشد تا ببیند آیا ظهور خارجی محقَّق دارد یا ندارد! و این اشباهات ناشی از همین است. همین آقایانی که ادعای رؤیت می‌کنند [و ادعای] ظهور می‌کنند: «در این سنه امام زمان ظاهر می‌شود! در این تاریخ حضرت ظهور می‌کند!» اینها همه در برزخ گیر هستند، فقط صورتی می‌بینند خیال می‌کنند جنبۀ خارجی پیدا می‌کند. آن‌وقت بعد به‌واسطۀ اختلاف در مراتبی که پیدا می‌شود، به‌واسطۀ این قضیه انسان خودش می‌تواند پی ببرد اگر زیرک باشد، و دیگر گول هر چیزی را نخورد.

تلمیذ: اختلاف؟

استاد: اختلافاتی که پیدا می‌شود.

تلمیذ: بله، خودش مثلاً کذب درمی‌آید!

استاد: کذب درمی‌آید، خلاف درمی‌آید و اینها، چون مشاهده که دیگر خلاف ندارد دیگر.

شرح روایت «و سَیَأتی شیعَتی مَن یَدّعِی المُشاهَدة»

تلمیذ: بعد این روایاتی که داریم در رابطۀ با مشاهده که: «امام مثلاً برای کسی ظهور نمی‌کند، هر کسی ادعای رؤیت کرد تکذیبش کنید!»¹. جنبۀ دیگر هم ما در مقام اثبات هم می‌بینیم بودند کسانی که مثل مرحوم بحرالعلوم یا همان حاج علی بغدادی یا دیگران، علیّ بن مهزیار. این چگونه می‌توانیم جمعش کنیم؟