ولایت تکوینی ائمه علیهم‌السلام و شیعیان
پاسخ به شبهات ولایت تکوینی و اثبات ولایت ائمه و شیعیان
موضوع این سخنرانی پاسخ به شبهات ولایت تکوینی و اثبات ولایت تکوینیِ ائمه علیهم‌السلام و شیعیان است. آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی به این شبهات پاسخ می‌دهند: 1. آیا معنای ولایت، رفع نقص است؟ 2. چه نیازی هست که خداوند، ائمه را واسطۀ اجرای امور قرار دهد؟ 3. آیا علم غیب با بشر بودنِ اولیاء الهی منافات ندارد؟ 4. با توجه به آیۀ ﴿لَوْ كُنْتُ أَعْلَمُ الْغَيْبَ...﴾ چگونه می‌گوییم پیامبر علم غیب دارد؟ 5. آیا روایات ولایت تکوینی با آیات قرآن تعارض ندارند؟ ایشان در اثنای پاسخ به این سؤالات، به نقل و بررسی روایات دال بر ولایت تکوینیِ ائمه می‌پردازند و برتری ائمه از تمام خلایق را با دلایل نقلی اثبات می‌کنند و می‌فرمایند که شیعیان نیز می‌توانند در دسترسی به ولایت تکوینی و علم غیب به ائمه ملحق شوند و شواهد مسئله را بیان می‌کنند. در پایان می‌فرمایند که علم غیب از شئون و لوازم ولایت تکوینی است؛ همچنین ولایت تکوینی نیز از ملزومات وصول به کمال است.
ولایت تکوینی ائمه علیهم‌السلام و شیعیان
توضیحات:
موضوع این سخنرانی پاسخ به شبهات ولایت تکوینی و اثبات ولایت تکوینیِ ائمه علیهم‌السلام و شیعیان است. آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی به این شبهات پاسخ می‌دهند: 1. آیا معنای ولایت، رفع نقص است؟ 2. چه نیازی هست که خداوند، ائمه را واسطۀ اجرای امور قرار دهد؟ 3. آیا علم غیب با بشر بودنِ اولیاء الهی منافات ندارد؟ 4. با توجه به آیۀ ﴿لَوْ كُنْتُ أَعْلَمُ الْغَيْبَ...﴾ چگونه می‌گوییم پیامبر علم غیب دارد؟ 5. آیا روایات ولایت تکوینی با آیات قرآن تعارض ندارند؟ ایشان در اثنای پاسخ به این سؤالات، به نقل و بررسی روایات دال بر ولایت تکوینیِ ائمه می‌پردازند و برتری ائمه از تمام خلایق را با دلایل نقلی اثبات می‌کنند و می‌فرمایند که شیعیان نیز می‌توانند در دسترسی به ولایت تکوینی و علم غیب به ائمه ملحق شوند و شواهد مسئله را بیان می‌کنند. در پایان می‌فرمایند که علم غیب از شئون و لوازم ولایت تکوینی است؛ همچنین ولایت تکوینی نیز از ملزومات وصول به کمال است.
ولایت تکوینی ائمه علیهم‌السلام و شیعیان
17بنابراین آنچه برای ما مهم است، این است که نباید روایت با نصّ قرآن مخالف باشد. مثلاً ما می‌بینیم در قرآن آیه‌ای وجود ندارد که تصریح کند امام علیه السّلام ولایت تکوینی ندارد. چرا بسیاری از احکام در قرآن وجود ندارد؟! بلکه ما این احکام را از روایات موجود در کتب استنباط می‌کنیم.
پس در صورتی تعارض وجود خواهد داشت که آیات صریحی دال بر نفی ولایت تکوینی داشته باشیم و در مقابل، روایاتی دال بر وجود آن باشد.
اما اگر آیات به ولایت تکوینی اشاره کرده باشد، [مثلاً بگوید:] ﴿أَطِيعُواْ ٱللَهَ وَأَطِيعُواْ ٱلرَّسُولَ وَأُوْلِي ٱلۡأَمۡرِ مِنكُمۡ﴾،1 و ﴿أُوْلِي ٱلۡأَمۡرِ﴾ نیز [در روایات] به اهل‌بیت علیهم السّلام تفسیر شده است2 [در این‌صورت تعارضی وجود نخواهد داشت، بلکه توافق خواهد بود].
یا [اینکه در آیۀ دیگری آمده است:] ﴿فَإِنَّ اللَهَ هُوَ مَوْلَاهُ وَجِبْرِيلُ وَصَالِحُ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمَلَائِكَةُ بَعْدَ ذٰلِكَ ظَهِيرٌ﴾.3 و ﴿صَالِحُ الْمُؤْمِنِينَ﴾ به امیرالمؤمنین علیه السّلام تفسیر شده است؛4 حتی اهل‌سنت هم در کتبشان همین تفسیر را ذکر کرده‌اند.5 پس ما می‌فهمیم که ﴿صَالِحُ الْمُؤْمِنِينَ﴾ همان امیرالمؤمنین علیه السّلام است.
و ﴿أُوْلِي ٱلۡأَمۡرِ﴾ شأن خاصی از اطاعت دارد؛ یعنی پروردگار این اطاعت را در کنار اطاعت رسول قرار داده واطاعت رسول در کنار اطاعت خداوند است؛ پس ما می‌فهمیم که اطاعت ائمه علیهم السّلام در کنار اطاعت پیامبر قرار دارد. [در این‌صورت] این اطاعت دارای شأنی خاص نسبت به مقام تشریع خواهد بود. پس ما بدین صورت از آیات می‌فهمیم که خداوند اهتمام خاصی نسبت به شأن ائمه علیهم السّلام دارد؛ و روایات این اهتمام را تأیید می‌کند و می‌گوید که این اهتمام به‌خاطر این است که آنها به مسئلۀ ولایت تکوینی رسیده‌اند. بنابراین، کدام روایت [که دلالت بر ولایت تکوینی ائمه دارد] با کتاب خدا در تنافی است؟!
تلمیذ: ما روایتی [سراغ] نداریم که منافات داشته باشد؛ اما روایاتی داریم که [به این مسئله] تصریح کرده است، اما در قرآن تصریح نشده است.
استاد: خب تصریح نکرده باشد! ما بسیاری از اعتقاداتمان [مانند جزئیاتِ] اعتقاد به معاد را از روایات می‌فهمیم و در قرآن وجود ندارد.
- سورۀ نساء (4) آیۀ 59. امام‌شناسی، ج 2، ص 175:
«ای کسانی که ایمان آورده‌اید، از خدا و رسول خدا و اولواالأمر اطاعت کنید.» - رجوع شود به الغارات، ج 1، ص 116؛ تفسیر فرات الکوفی، ص 107 ـ 111؛ تفسیر العیّاشی، ج 1، ص 247 ـ 253؛ الکافی، ج 1، ص 286 و 287.
- سورۀ تحریم (66) آیۀ 4. امام‌شناسی، ج 5، ص 126:
«پس خداوند ولیّ پیغمبرش می‌باشد و جبرئیل و صالح المؤمنین (علیّ بن ابی‌طالب) ولیّ پیغمبرش می‌باشند و فرشتگان نیز علاوه کمک‌کار و یار و یاور او خواهند بود.» - رجوع شود به تفسیر القمی، ج 2، ص 377؛ تفسیر فرات الکوفی، ص 489 ـ 491؛ الأمالی، شیخ صدوق، ص 31.
- شواهد التّنزیل، ج 2، ص 341 ـ 352؛ البحر المحیط، ج 10، ص 211؛ زاد المسیر، ج 4، ص 309؛ الکشف و البیان، ج 9، ص 348؛ کفایة الطّالب، ص 137 ـ 139؛ الدّر المنثور، ج 6، ص 244.
- سورۀ نساء (4) آیۀ 59. امام‌شناسی، ج 2، ص 175: