ولایت تکوینی ائمه علیهم‌السلام و شیعیان

و السلام علیکم ورحمة الله برکاته

اللَهمّ صلّ علی محمد و آل محمد

پاسخ به شبهۀ علم غیب نداشتنِ رسول خدا

...¹ [زبان حال ولیّ الهی این است که] «من از نفس بشری خارج شده‌ام؛ به همین دلیل از خداوند چیزی غیر از آنچه رضای او در آن است، طلب نمی‌کنم. من همین زندگیِ ساده را می‌خواهم [و از قدرت تصرف و ولایت تکوینی‌ام در جهت ارتقای زندگی مادی استفاده نمی‌کنم].»

تلمیذ: اما حضرت آقا، قرآن کریم [در بیان زبان حال رسول خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم] استکثارِ خیر و فراهم کردنِ خیرِ فراوان را به این ربط نداده است که رسول خدا از جنس خودِ شماست؛ یا نفرموده است اگر من مانند شما بودم به کمال نمی‌رسیدم؛ بلکه می‌فرماید ﴿لَوْ كُنْتُ أَعْلَمُ الْغَيْبَ﴾!²

استاد: ما به‌طور بدیهی می‌دانیم که رسول خدا غیب می‌داند. مثلاً امیرالمؤمنین علیه السّلام می‌فرماید: «سَلونی قبلَ أن تَفقِدونی، فإنّی بِطُرُقِ السّماءِ أعلَمُ مِنّی بِطُرُق الأرض.»³ پس ما این [کلام امیرالمؤمنین را] را چگونه توجیه می‌کنیم؟! اگر ما این سؤال را از امیرالمؤمنین علیه السّلام بپرسیم که: «شما ازپیامبر بالاترید یا پیامبر از شما بالاتر است؟» در این‌صورت حضرت چه خواهد فرمود؟

تلمیذ: پیامبر بالاتر است!

استاد: پیامبر بالاتر است! [باز از امیرالمؤمنین می‌پرسیم:] «شما می‌فرمایید من [از تمام حوادث] تا روز قیامت به شما خبر می‌دهم؛⁴ پس چطور [اِشکالِ] این آیه را پاسخ می‌دهید؟!»

یعنی رسول خدا از این حیث که بشر است، اگر خداوند به او قدرتِ انجام این کار را بدهد [او بر انجام آن توانایی پیدا می‌کند]؛ و از این‌جهت که او پیامبر است، از حدّ بشری خارج شده است و دارای عُلقه و ارتباط خاصی [با پروردگار] است.

تلمیذ: یعنی در آیه یک «لو»ی ضمنیّه وجود دارد: «لو أنّنی بشرٌ ﴿و لَوْ كُنْتُ أَعْلَمُ الْغَيْبَ لَاسْتَكْثَرْتُ﴾؛⁵ اگر من در مرتبۀ بشری بودم و علم غیب می‌دانستم، حتماً از هر مال و خیری فراوان برای خود فراهم می‌کردم.»

استاد: بله، احسنت. ولی ما با جمع این آیه با سایر [آیات و] روایات [نیز معنا را متوجه می‌شویم]. آیه می‌فرماید: ﴿وَ لكِنَّ اللَهَ يَمُنُّ عَليٰ مَنْ يَشاءُ مِنْ عِبادِهِ﴾⁶ و نیز آیۀ ﴿عَالِمُ الْغَيْبِ فَلا يُظْهِرُ عَلى غَيْبِهِ أَحَداً * إِلَّا مَنِ ارْتَضى مِنْ رَسُولٍ﴾⁷ صریح است.