ولایت تکوینی ملائکه

همۀ فرشتگان [به همین ترتیب عمل می‌کنند؛] همان‌طور که خداوند در آیۀ شریفه از این مسئله پرده برمی‌دارد: ﴿فَالْمُدَبِّرَاتِ أَمْراً﴾؛¹ «مُدَبِّرات» که [فرشتگانی هستند که] امور عالَم را تدبیر می‌کنند، همه از صفات خداوند استفاده می‌کنند که در وجود آنان به ودیعه نهاده شده است. آنها [هنگامی که وظایف خود را انجام می‌دهند] از پروردگار طلب [قدرت بر انجام مأموریت را] نمی‌کنند؛ دعا نمی‌کنند و نماز نمی‌خوانند که خداوند متعال آن امور را انجام دهند؛ بلکه آنان خودشان مأموریت خود را انجام می‌دهند.

همان‌طور که آیه می‌فرماید: ﴿وَلَقَدْ جَاءَتْ رُسُلُنَا إِبْرَاهِيمَ بِالْبُشْرَى قَالُوا سَلاماً قَالَ سَلامٌ فَمَا لَبِثَ أَنْ جَاءَ بِعِجْلٍ حَنِيذٍ * فَلَمَّا رَأى أَيْدِيَهُمْ لا تَصِلُ إِلَيْهِ نَكِرَهُمْ وَأَوْجَسَ مِنْهُمْ خِيفَةً قَالُوا لا تَخَفْ إِنَّا أُرْسِلْنَا إِلَى قَوْمِ لُوطٍ﴾.² ﴿إِنَّا أُرْسِلْنَا﴾ یعنی خداوند به ما امر کرده است که این حادثه را در عالم خارج ایجاد کنیم.

[و همچنین بر این معنا دلالت دارد آیۀ] ﴿إِنَّا رُسُلُ رَبِّكَ﴾ [در آیۀ] ﴿قَالُوا لَقَدْ عَلِمْتَ مَا لَنَا فِي بَنَاتِكَ مِنْ حَقٍّ وَإِنَّكَ لَتَعْلَمُ مَا نُرِيدُ * قَالَ لَوْ أَنَّ لِي بِكُمْ قُوَّةً أَوْ آوِي إِلَى رُكْنٍ شَدِيدٍ * قَالُوا يَا لُوطُ إِنَّا رُسُلُ رَبِّكَ لَنْ يَصِلُوا إِلَيْكَ فَأَسْرِ بِأَهْلِكَ بِقِطْعٍ مِنَ اللَّيْلِ وَلا يَلْتَفِتْ مِنْكُمْ أَحَدٌ إِلَّا امْرَأَتَكَ إِنَّهُ مُصِيبُهَا مَا أَصَابَهُمْ إِنَّ مَوْعِدَهُمُ الصُّبْحُ أَلَيْسَ الصُّبْحُ بِقَرِيبٍ﴾.³ یعنی خداوند متعال، ایجاد و تکوین این حادثه [عذاب قوم لوط و حفظ حضرت لوط از شرّ آنها] را در عالم خارج امر فرموده است.

پس خداوند در نفس فرشتگان این قدرت را به ودیعت نهاده است. در نفس ملک‌الموت صفت اماته را قرار داده است؛ در نفس جبرئیل صفت علم را قرار داده است؛ در نفس اسرافیل صفت حیات را قرار داده است؛ در نفس این فرشتگانِ ارسال‌شده [که برای عذاب قوم لوط و امثال‌ذلک مأمورند] صفت قهّاریت را قرار داده است؛ زیرا اینها هر کاری را خودشان انجام می‌دهند. در هر حادثه‌ای خداوند متعال در نفس هر فرشته صفتی قرار داده است که به‌واسطۀ آن صفت، آن فرشته می‌تواند چنین عمل کند. همان‌طور که در انسان نیز این صفت را قرار می‌دهد.