حقیقتِ ولایت

یکسان بودنِ ولایت تکوینی در معجزه و امور روزمرۀ انسان

از این رو متوجه می‌شویم که معجزۀ انبیاء مسئلۀ ساده‌ای نیست. یعنی مسئلۀ اعجاز نزد انبیاء مانند امورِ ماست؛ با این تفاوت که ما به بعضی از مسائل متعارف و روزمره عادت کرده‌ایم، اما اگر امر غیرطبیعی‌ای ببینیم، می‌گوییم: «این کار یک انسان نیست»، و اگر یک امر متعارف و معمولی مانند راه رفتن، غذا خوردن و آشامیدن باشد، می‌پذیریم که این امور توسط انسان انجام گرفته باشد. درحالی‌که در حقیقت تمام مسائلی که در عالَم خارج تحقق می‌یابند، ناگزیر باید از این سلسله‌مراتب عبور کنند و هیچ تفاوتی بین مسائل عادی و مسائل خارق عادت وجود ندارد.

کلام حضرت حداد دربارۀ نگاه غلط انسان به معجزه و مشیّت الهی

بنده این مسئله را از مرحوم حداد رضوان الله تعالی علیه شنیدم که می‌فرمودند:

اگر در چاهی آب نباشد و شخصی دعا کند و خداوند در چاه آب قرار دهد و این آب را برای او بالا آورَد، تا اینکه به سطح زمین برسد و او از آن آب وضو بگیرد، می‌گوید: «این معجزه است!» اما اگر به دستشویی یا صحن حرم برود و آب را در لوله‌ها ببیند و از آن وضو بگیرد، به نظرش این معجزه نیست! درحالی‌که هر دوی اینها معجزه‌اند؛ زیرا همۀ این مسائل به‌دست خداوند متعال و با اراده و مشیّت اوست.

یعنی همان‌گونه که دعای بنده به پیشگاه خداوند متعال و اجابتِ آن از جانب پروردگار است، این مسئله نیز از طرف خداوند است نه از جانب انسان. این امور همه یک حقیقت دارد، ولی ما گمان می‌کنیم که این مسئله عادی و آن غیرعادی است؛ درحالی‌که واقعیتِ مسئله یکی است.

نگاه یکسانِ قرآن به تصرفاتِ روزمرۀ انسان و معجزات انبیاء

در قرآن آیاتی به معجزات پیامبران اشاره می‌کند؛ مثلاً در داستان حضرت سلیمان علی نبینا و آله و علیه السّلام می‌فرماید: ﴿فَسَخَّرْنا لَهُ الرِّيحَ تَجْرِي بِأَمْرِهِ رُخاءً حَيثُ أَصابَ﴾؛¹ [یعنی] ما باد را برای سلیمان مُسَخَّر کردیم؛ او به باد فرمان می‌دهد و باد او را جابه‌جا می‌کند و حرکت می‌دهد، یا مثلاً در آسمان به پرواز درمی‌آورَد و به جای دیگر می‌برَد. این مسئله غیرعادی است و ما کسی را ندیده‌ایم که روی باد سیطره داشته باشد و آن را از جایی به جای دیگر حرکت دهد؛ اما از طرفِ دیگر خداوند می‌فرماید: ﴿أَلَمْ تَرَ أَنَّ اللَهَ سَخَّرَ لَكُمْ مَا فِي الْأَرْضِ وَالْفُلْكَ تَجْرِي فِي الْبَحْرِ بِأَمْرِهِ﴾؛² «ما کشتی‌ها و دریاها را برای شما مسخّر کردیم!» بله، اگرچه از نظر ما سوار شدن بر کشتی و راندنِ آن امری عادی است، حرکت کردن در دریاها امری عادی است، شنا کردن امری عادی است؛ همۀ اینها اموری عادی هستند، اما خداوند متعال اینها را [با تسخیرِ باد برای سلیمان] در یک سیاق قرار می‌دهد [و از هر دو با عبارت ﴿سَخَّرَ﴾ یاد کرده است]: ﴿فَسَخَّرْنَا لَهُ الرِّيحَ...﴾ (امر غیرعادی)؛ ﴿سَخَّرَ لَكُمْ مَا فِي الْأَرْضِ وَالْفُلْكَ تَجْرِي فِي الْبَحْرِ بِأَمْرِهِ﴾ (امر عادی).