
اعمال عمرۀ مفرده و اسرار آن
تبیین مناسک عمره و توضیح اماکن مکه و مدینه
نقشۀ جامع و کاربردی از احکام و اسرار سفر عمرۀ مفرده، خلاصۀ بیانات آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه است. ایشان بحث را با تعریف عمرۀ مفرده و آموزش گامبهگامِ مناسکِ آن آغاز میکنند: از احرام و تلبیه و طواف و سعی صفا و مروه، تا اسرار باطنیِ حج و همراهی با حضرت هاجر در جستجوی «آبِ حقیقت». در بخش بعدی، نکاتی دربارۀ مدینه و مکانهای مهمّ آن مطرح میشود. ایشان با بیان شهود خود در مسجدالنبی، حوادثی تاریخی مانند فتنۀ بعد از رسول خدا صلیاللهعلیهوآلهوسلّم را همیشه در جریان و در تکرار میدانند و بیان میکنند که مهمتر از زیارت ظاهری آن است که زائر در آنجا وضعیت خود را در قبال چنین امتحاناتی ارزیابی کند. آیتالله طهرانی سپس نکاتی را دربارۀ مسجدالحرام و مکانهای مهمّ شهر مکه بیان میکنند و شهر مکه را جلوهگاه جلال پروردگار میدانند که انسان را از تعلقات خارج میکند. در پایان جلسه، به چند سؤال پاسخ داده میشود.
اعمال عمرۀ مفرده و اسرار آن
4البته نظر مرحوم آقا [علامه طهرانی] این بود که در خارج از این شش میقات هم میشود احرام بست؛ و حالا این نظر ایشان بوده؛ موازات با میقات هم میشود احرام بست.1 عمره، از نظر اعمال با حج تفاوت دارد؛ اینها در بعضی از اعمال، مشترک هستند و در بعضی از اعمال با همدیگر اختلاف دارند.
اعمال مشترک عمرۀ مفرده و حجّ تمتّع، و خصوصیت «تقصیر» در عمره
آن اعمالی که مشترکاند، احرام و تلبیه2 و طواف و نماز طواف و سعی است؛ در این مسائل با هم مشترک هستند. اما در عمره بعد از سعی، تقصیر3 هست؛ [یعنی] یک مقداری [از] ناخن گرفتن یا یک مقداری از مو چیدن. و این، بین زن و مرد فرق نمیکند؛ هر دو یک حکم را دارند. ولی در حج برای مردان، تراشیدن سَر است و برای زنان، همین تقصیر است که آن را باید در منا انجام بدهند.4
امور مربوط به احرام
رعایت طهارت و رعایت شرط لباس متعارف واجب است
از شرایط احرام، طهارت است. لباس باید همان لباس متعارف باشد که عبارت است از دو لباس دوتکه برای مردها و برای خانمها که لباسشان مشخص است. و باید سفید باشد؛ حتی برای خانمها هم لباسشان باید لباس سفیدی باشد؛ آن هم از دو تکه تشکیل میشود.
غسل و نماز احرام مستحب است
برای مرد، هنگامی که میخواهد احرام ببندد، رعایت مسائلی لازم است. البته بهتر است که قبل از احرام، غسل احرام کنند و دو رکعت هم نماز بخوانند و با این غسل هم نیازی به وضو نیست. حالا آن غسل را میتوانید در همان محل سکونت بکنید یا میتوانید بیایید به مسجد شجره، در همانجا غسل کنید؛ تفاوت نمیکند. البته هم غسل مستحب است، هم نمازش مستحب است.
ذکر تلبیه و تأثیری که در اِحرام دارد
بعد از دو رکعت نماز، این ذکر [وارد شده] است: «لبیکَ اللهمَّ لَبّیکَ، لبّیکَ لا شریکَ لکَ لبیک، إنّ الحمدَ و النّعمةَ لکَ و المُلک، لا شریکَ لک»؛ حالا آن لبیکِ بعد، زائد [است] و بهتر است انسان نگوید: «إنّ الحمدَ و النّعمةَ لکَ و المُلک، لا شریکَ لک».
- رجوع شود به وسائل الشّیعة، ج 11، ص 318.
- ذکرِ «لبّیکَ اللهمَّ لبیک… .» (محقق)
- کوتاهکردنِ مقداری از مو یا ناخن برای خروج از احرام. (محقق)
- رجوع شود به وسائل الشّیعة، ج 14، ص 211 و 221 ـ 227.
