
اعمال عمرۀ مفرده و اسرار آن
تبیین مناسک عمره و توضیح اماکن مکه و مدینه
نقشۀ جامع و کاربردی از احکام و اسرار سفر عمرۀ مفرده، خلاصۀ بیانات آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه است. ایشان بحث را با تعریف عمرۀ مفرده و آموزش گامبهگامِ مناسکِ آن آغاز میکنند: از احرام و تلبیه و طواف و سعی صفا و مروه، تا اسرار باطنیِ حج و همراهی با حضرت هاجر در جستجوی «آبِ حقیقت». در بخش بعدی، نکاتی دربارۀ مدینه و مکانهای مهمّ آن مطرح میشود. ایشان با بیان شهود خود در مسجدالنبی، حوادثی تاریخی مانند فتنۀ بعد از رسول خدا صلیاللهعلیهوآلهوسلّم را همیشه در جریان و در تکرار میدانند و بیان میکنند که مهمتر از زیارت ظاهری آن است که زائر در آنجا وضعیت خود را در قبال چنین امتحاناتی ارزیابی کند. آیتالله طهرانی سپس نکاتی را دربارۀ مسجدالحرام و مکانهای مهمّ شهر مکه بیان میکنند و شهر مکه را جلوهگاه جلال پروردگار میدانند که انسان را از تعلقات خارج میکند. در پایان جلسه، به چند سؤال پاسخ داده میشود.
اعمال عمرۀ مفرده و اسرار آن
توضیحات:
نقشۀ جامع و کاربردی از احکام و اسرار سفر عمرۀ مفرده، خلاصۀ بیانات آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه است. ایشان بحث را با تعریف عمرۀ مفرده و آموزش گامبهگامِ مناسکِ آن آغاز میکنند: از احرام و تلبیه و طواف و سعی صفا و مروه، تا اسرار باطنیِ حج و همراهی با حضرت هاجر در جستجوی «آبِ حقیقت». در بخش بعدی، نکاتی دربارۀ مدینه و مکانهای مهمّ آن مطرح میشود. ایشان با بیان شهود خود در مسجدالنبی، حوادثی تاریخی مانند فتنۀ بعد از رسول خدا صلیاللهعلیهوآلهوسلّم را همیشه در جریان و در تکرار میدانند و بیان میکنند که مهمتر از زیارت ظاهری آن است که زائر در آنجا وضعیت خود را در قبال چنین امتحاناتی ارزیابی کند. آیتالله طهرانی سپس نکاتی را دربارۀ مسجدالحرام و مکانهای مهمّ شهر مکه بیان میکنند و شهر مکه را جلوهگاه جلال پروردگار میدانند که انسان را از تعلقات خارج میکند. در پایان جلسه، به چند سؤال پاسخ داده میشود.
اعمال عمرۀ مفرده و اسرار آن
27برخی اعمال مستحب مسجدالحرام
بهترین عمل در مکه طواف است
راجعبه مدینه، این مسائل هست. [در مقایسه با مدینه] مکه جای خاصی ندارد. بهترین عمل در مکه طواف است؛ انسان هرچه میتواند طواف کند؛ مدام طواف کند؛ بیاید دو رکعت نماز بخواند؛ نماز مستحبی هم لازم نیست پشت مقام ابراهیم [باشد]؛ برود جای دیگر هم [بخواند اشکالی ندارد]. مرتّباً طواف کند. بعضی از طرف گذشتگان طواف میکنند: پدر، مادر، ائمه، و...؛ حالا انسان به نیتی هم طواف نکرد، خود همین طوافِ مستحبی [بدون نیّتی خاص] طواف [کاملی] است. بهتر است انسان بهجای نماز، مدام طواف کند؛ یعنی چطور نماز مستحب است [که] انسان هرچه [میتواند] بیشتر بخواند؟ [همانطور] در مسجدالحرام بهتر است انسان دائماً طواف کند.1 روزی دو دفعه، سه دفعه، چهار دفعه، ده دفعه؛ اصلاً طواف عجیب است؛ [اگر] انسان طواف کند، هرچه میگذرد احساس میکند قضیه بهتر شده، مسئله محکمتر شده؛ و این خیلی عجیب است.
قرائت قرآن در مسجدالحرام باشد
بهتر است انسان قرآنش را در مسجدالحرام بخواند. اگر نماز شب هست، در همان مسجدالحرام بخواند و نماز شب را تقسیم کند، و بهجای سوره، یکیدوسه صفحه از قرآن بخواند؛ با صدا هم بخواند.
نگاه به کعبه عبادت است؛ چشم از کعبه برندارید
نشستن روبهروی کعبه و نگاه کردن به خود کعبه عبادت است. [اگر] برای نماز و قرآن حال ندارید، بنشینید فقط به کعبه نگاه کنید. خود نگاه کردن به کعبه عبادت است؛ چشم از کعبه برندارید.2
توضیحاتی دربارۀ چند مکان مهم مکه
مستجار
جایی هست آنجا به نام مُستجار. درست روبهروی [درِ کعبه است]؛ اگر این در [کعبه] باشد، اینطرف [در ضلع مقابلش، مستجار] است. نزدیک حجر یمانی، در آنجا جایی است که کعبه شکافته شده و فاطمه بنتاسد از آنجا وارد شده.3 مستحب است آنجا را انسان ببوسد و شکم و سینۀ خودش را به آنجا بمالد.4 البته نمیگذارند؛ ولی اگر آدم توانست، از دست اینها [راحت بود و] دید چشمشان یک طرف دیگر است [انجام بدهد]. خلاصه شما که جوان [هستید،] زود میتوانید برسید. [استلام] کردن آنجا خیلی مستحب است. خود مرحوم آقا [علامه طهرانی] هم به ما خیلی توصیه میکردند. اصلاً دأبشان این بود که همیشه مقابل مستجار مینشستند؛ تقریباً یک مقداری عقبتر [از] آنجا که طواف میکنند مینشستند؛ آنجا بودند. نماز و قرآنشان را مقابل مستجار میخواندند.
- سنن الدّارمی، ج 2، ص 44:
«عن ابن عباس قال: قال رسول الله صلى الله عليه [و آله] و سلم: ”الطّوافُ بالبيتِ صلاةٌ إلاّ أنّ الله أباح فيه المنطقَ فمَن نطَق فيه فلا ينطق إلا بخيرٍ.“» - المحاسن، ج 1، ص 69:
«عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ يَحْيَى عَنْ جَدِّهِ الْحَسَنِ بْنِ رَاشِدٍ عَنْ أَبِيعَبْدِاللَّهِ علیهالسّلام قَالَ: ”قَالَ أَمِيرُالْمُؤْمِنِينَ علیهالسّلام: إِذَا خَرَجْتُمْ حُجَّاجاً إِلَى بَيْتِ اللَّهِ فَأَكْثِرُوا النَّظَرَ إِلَى بَيْتِ اللَّهِ فَإِنَّ لِلَّهِ مِائَةً وَ عِشْرِينَ رَحْمَةً عِنْدَ بَيْتِهِ الْحَرَامِ سِتُّونَ لِلطَّائِفِينَ وَ أَرْبَعُونَ لِلْمُصَلِّينَ وَ عِشْرُونَ لِلنَّاظِرِينَ.“
وَ فِي رِوَايَةِ إِسْمَاعِيلَ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ جَعْفَرٍ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّبِيِّ صلّی الله علیه و آله و سلّم قَالَ: ”النَّظَرُ إِلَى الْكَعْبَةِ حُبّاً لَهَا يَهْدِمُ الْخَطَايَا هَدْماً.“
... عَنْ مُرَازِمٍ عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِيعَبْدِاللَّهِ علیهالسّلام: ”مِنْ أَيْسَرِ مَا يَنْظُرُ إِلَى الْكَعْبَةِ أَنْ يُعْطِيَهُ اللَّهُ بِكُلِّ نَظْرَةٍ حَسَنَةً وَ مَحَا عَنْهُ سَيِّئَةً وَ يَرْفَعُ لَهُ دَرَجَة.“»
الکافی، ج 4، ص 240:
«عَنْ سَيْفٍ التَّمَّارِ عَنْ أَبِيعَبْدِاللَّهِ علیه السّلام قَالَ: ”مَنْ نَظَرَ إِلَى الْكَعْبَةِ لَمْ يَزَلْ تُكْتَبُ لَهُ حَسَنَةٌ وَ تُمْحَى عَنْهُ سَيِّئَةٌ حَتَّى يَنْصَرِفَ بِبَصَرِهِ عَنْهَا.“
... عن حَريزٍ عن أبي عبدِ اللهِ علیه السّلامُ قال: ”النَّظَرُ إلَى الكعبةِ عِبادةٌ و النّظرُ إلى الوالدينِ عبادةٌ و النّظرُ إلى الإمامِ عبادةٌ.“ وَ قَالَ: ”مَن نَظَرَ إلى الكعبةِ كُتِبَت لَه حَسَنَةٌ و مُحِيَت عنه عَشرُ سَيّئاتٍ.“
... عَنْ عَلِيِّ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ عَنْ أَبِيعَبْدِاللَّهِ علیهالسّلام قَالَ: ”مَنْ نَظَرَ إِلَى الْكَعْبَةِ بِمَعْرِفَةٍ فَعَرَفَ مِنْ حَقِّنَا وَ حُرْمَتِنَا مِثْلَ الَّذِي عَرَفَ مِنْ حَقِّهَا وَ حُرْمَتِهَا غَفَرَ اللَّهُ لَهُ ذُنُوبَهُ وَ كَفَاهُ هَمَّ الدُّنْيَا وَ الْآخِرَةِ.“» - رجوع شود به معانی الأخبار، ص 62؛ الأمالی، شیخ طوسی، ص 706.
- رجوع شود به وسائل الشّیعة، ج 13، ص 344 ـ 349؛ الزّبدة الفقهیّة فی شرح الرّوضة البهیّة، ج ۳، ص ۴۰۶.
- سنن الدّارمی، ج 2، ص 44:
