
اعمال عمرۀ مفرده و اسرار آن
تبیین مناسک عمره و توضیح اماکن مکه و مدینه
نقشۀ جامع و کاربردی از احکام و اسرار سفر عمرۀ مفرده، خلاصۀ بیانات آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه است. ایشان بحث را با تعریف عمرۀ مفرده و آموزش گامبهگامِ مناسکِ آن آغاز میکنند: از احرام و تلبیه و طواف و سعی صفا و مروه، تا اسرار باطنیِ حج و همراهی با حضرت هاجر در جستجوی «آبِ حقیقت». در بخش بعدی، نکاتی دربارۀ مدینه و مکانهای مهمّ آن مطرح میشود. ایشان با بیان شهود خود در مسجدالنبی، حوادثی تاریخی مانند فتنۀ بعد از رسول خدا صلیاللهعلیهوآلهوسلّم را همیشه در جریان و در تکرار میدانند و بیان میکنند که مهمتر از زیارت ظاهری آن است که زائر در آنجا وضعیت خود را در قبال چنین امتحاناتی ارزیابی کند. آیتالله طهرانی سپس نکاتی را دربارۀ مسجدالحرام و مکانهای مهمّ شهر مکه بیان میکنند و شهر مکه را جلوهگاه جلال پروردگار میدانند که انسان را از تعلقات خارج میکند. در پایان جلسه، به چند سؤال پاسخ داده میشود.
اعمال عمرۀ مفرده و اسرار آن
توضیحات:
نقشۀ جامع و کاربردی از احکام و اسرار سفر عمرۀ مفرده، خلاصۀ بیانات آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه است. ایشان بحث را با تعریف عمرۀ مفرده و آموزش گامبهگامِ مناسکِ آن آغاز میکنند: از احرام و تلبیه و طواف و سعی صفا و مروه، تا اسرار باطنیِ حج و همراهی با حضرت هاجر در جستجوی «آبِ حقیقت». در بخش بعدی، نکاتی دربارۀ مدینه و مکانهای مهمّ آن مطرح میشود. ایشان با بیان شهود خود در مسجدالنبی، حوادثی تاریخی مانند فتنۀ بعد از رسول خدا صلیاللهعلیهوآلهوسلّم را همیشه در جریان و در تکرار میدانند و بیان میکنند که مهمتر از زیارت ظاهری آن است که زائر در آنجا وضعیت خود را در قبال چنین امتحاناتی ارزیابی کند. آیتالله طهرانی سپس نکاتی را دربارۀ مسجدالحرام و مکانهای مهمّ شهر مکه بیان میکنند و شهر مکه را جلوهگاه جلال پروردگار میدانند که انسان را از تعلقات خارج میکند. در پایان جلسه، به چند سؤال پاسخ داده میشود.
اعمال عمرۀ مفرده و اسرار آن
20مسجد مباهله
یکی دیگر از مساجد که خوب است بروید و آن را زیارت کنید، «مسجد مباهله» است که به آن «مسجد الاجابه» میگویند؛1 «مسجد الاجابه» نزدیک است؛ پیاده هم یک ربع بیشتر تا خود مسجدالنبی راه نیست. مسجدی بوده که پیغمبر با نصارای نجران در آنجا میخواستند مباهله2 کنند و نصاری حاضر به مباهله نشدند.3
مسجد الغمامه، مسجد الفخ، مسجد علی و مسجد القبلتین
مساجدی دیگری هم در آنجا هست: «مسجد الغمامه»، «مسجد الفخ»، «مسجد علی»، «مسجد القبلتین». اینها [جاهایی] است که خودشان میبرند. «مسجد القبلتین» همان جایی است که قبله از بیتالمقدس به کعبه برگشت.4
مسجد ردّ الشمس
یک جایی هست که نمیبرند. ولی اگر رفتید، حتماً بروید و آن «مسجد ردّالشمس» است که تخریب کردند و خاک و سنگ و آجر [آن] به همان کیفیت روی هم [مانده] است. دو سال تخریب کردند و دست به آن نزدند. این در نزدیکی و کنار «مشربۀ امّابراهیم» است که به آن «مسجد الفضیخ» هم میگویند.
مشربۀ امّابراهیم
«مَشربۀ امّابراهیم»5 جایی است که مادر حضرت ابراهیم، که در بقیع دفن است، به نام ماریۀ قبطیه، در آنجا بوده و در واقع بیرونِ مدینه بوده. و این هم بهخاطر یک مسائلی اینطور شده؛ اذیتها و حسادتهایی که عایشه و یک عده میکردند، بالاخره پیغمبر صلّیاللهعلیهوآلهوسلّم را مجبور کرد که جای او را از آنها جدا کند و بیاورد در همانجا کنارِ یک نخلستان اسکان بدهد. و حضرت، امیرالمؤمنین علیهالسلام و اینها را میفرستادند و به اینها غذا و این چیزها میدادند. «مشربۀ امّابراهیم» قدری با مدینه فاصله دارد؛ یک کمی البته.6 این هم مستحب است، خیلی خوب است؛ بروید آنجا فاتحه بخوانید.7 قبر حضرت ماریۀ قبطیه در همانجاست؛ البته یک چهار دیواری [مشخصی] پیدا نیست، ولی قبر آنجاست.8
نخلستانهای بیرون مدینه
مرحوم آقا [علامه طهرانی] توصیه میکردند: «اگر انسان وقتی و حالی داشت، برود بیرونِ مدینه، در نخلستانهایش بنشیند.» و بداند بسیاری از این نخلستانها از بقایای نخلستانهایی هستند که امیرالمؤمنین کاشتند و امیرالمؤمنین خیلی در بیرونِ مدینه [نخل کاشتند] و اینها از همان بقایای آنها آنجا هستند. برود بنشیند و به یاد آن باشد.
- رجوع شود به المزار الکبیر، ابنمشهدی، ص 102؛ وفاء الوفاء، ج 3، ص 38.
- مباهله: عملی برای نفرینِ متقابلِ دو طرفِ مناقشه و درخواستِ آشکارشدنِ راستگو با نزول عذاب بر دروغگو. (محقق)
- رجوع شود به تفسیر فرات الکوفی، ص 85 ـ 90؛ فضائل أمیرالمؤمنین علیهالسّلام، ابنعقده، ص 104.
- رجوع شود به الطّبقات الکبری، ج ۱، ص ۱۸۶؛ من لا یحضره الفقیه، ج ۱، ص ۲۷۵.
- مَشربه: محل نوشیدن یا آبانبار کوچک. (محقق)
- رجوع شود به الطّبقات الکبری، ج ۱، ص 107 و 108 و 389 و 390 و ج 8، ص 149 ـ 154 و 170 ـ 174.
- رجوع شود به الکافی، ج 4، ص 560.
- رجوع شود به تاریخ معالم المدینة المنوّرة قدیماً و حدیثاً، ص 160 و 170.
