هدف پروردگار از خلقت انسان

أمیرالمؤمنین علیه‌السّلام: «قیمةُ كُلِّ امرِئٍ ما یحسِنُه»

أمیرالمؤمنین علیه‌السّلام یك جمله‌ای دارند كه: «قيمةُ كُلِّ امرِئٍ ما يُحسِنُه.»¹ خیلی عجیب است! «قدر و قیمت هركسی، آن چیزی است كه او بر آن چیز و بر آن اساس، خود را استوار كرده و بر آن امر فائق و غالب شده است.» اگر كسی قدر و قیمتش دنیا بود، تمام عمر خودش را برای دنیا مصرف كرد، قدر و قیمتش آن است؛ ولی انسان می‌گوید: خدا این‌طور می‌گوید، این كار را بكن! می‌گوید: چَشم. آن‌وقت عمل می‌كند، این خیلی خیلی مقام دارد، خیلی خیلی عالی است، قابل قیاس نیست، قابل معاوضه نیست، انسان آن را با دنیا و آخرت هم عوض نمی‌كند، و یك لحظه از آن حالات می‌ارزد به تمام لذّت‌هایی كه اهل دنیا دارند.

آن‌وقت برای انسان مثل آفتاب روشن می‌شود این اخباری كه ائمّه علیهما السّلام فرموده‌اند، حضرت صادق و امام رضا علیهماالسّلام فرموده‌ ـ اند كه در علل الشّرایع و عیون اخبار الرّضا هست. ـ عجیب است! ما تا به حال خیال می‌كردیم كه افسانه‌ها یا دور نماها یا تشویق‌نامه‌هایی بر خلاف حقیقت و برای ترغیب انسان به معارف و الَهیات و روحانیات و چشم ترس‌هایی برای این است كه كارهایی را نكنیم. نه! این عین واقع و عین حقیقت است. و تازه آن مقداری كه این بزرگواران بیان فرموده‌اند، نمونه و اشاره است؛ و آنچه را كه انسان ببیند، غیر از این حرف‌هاست. دیدن، غیر از حكایت كردن و شنیدن است.

برای بچّه چهار ساله شما تعریف كنید نكاح لذّت دارد، نكاح شیرین است، چه می‌فهمد؟ خیلی خیلی به خودش فشار بیاورد، او خیال می‌كند مثلًا آب‌نبات است، غیر از این كه نمی‌فهمد، ولی وقتی به سنّ بلوغ رسید و آن حسّ در وجود انسان بیدار شد، دیگر شیرین هم نگویند، انسان لمس می‌كند و وجدان می‌كند و حسّ می‌كند.

آخرت این‌طور است، تا ما آن درجات و مقامات را طی نكرده‌ایم و ندیده‌ایم، خیال می‌كنیم كه این انبیاء از راه دوری دارند خبر می‌دهند؛ ولی وقتی رفتیم دیدیم كه مطلب از این قرار است، می‌گوییم عجب! شَكَّرَ اللَه مَساعیهم، انبیاء آدم را آوردند و حقیقت را در دست انسان گذاشتند، لمس دادند، یعنی جهنّم و بهشت را ملموس و ممسوس و محسوسِ انسان كردند، دیگر از دائره تصوّر و تفكّر خارج شد، انسان را وارد كردند؛ آن‌وقت می‌گوییم: ﴿الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَذْهَبَ عَنَّا الْحَزَنَ‌﴾ ²و³ آن‌وقت صلوات می‌فرستیم، اللَهمّ صَلِّ علَی محمّدٍ و آل محمّد.