هدف پروردگار از خلقت انسان
19و كُلُّ جَمیلٍ حُسنُهُ مِن جَمالِها *** مُعارٌ لَهُ بَل حُسنُ كُلِّ مَلیحَةٍ1 «تمام جمیلهای دنیا، زیبایی و حسن آنها عاریهای است كه از تو به آنها رسیده، بلكه حُسنُ كُلِّ مَلیحَة، هر ملیحهای در دنیا، هر ملیحی و هر ملیحهای حسنش از توست.»
اینها تراوشات است، اینها شعاع است، پرتویی است از نور وجود تو كه به این موجودات خورده، و ما شكر تو را بجا میآوریم كه محبّتت اینطور به ما تعلّقگرفته است؛ اگر هم میخواست تعلّق نگیرد، كسی جلوی تو را نمیتوانست بگیرد، ﴿يُسْئَلُ عَمَّا يَفْعَلُ وَ هُمْ يُسْئَلُونَ﴾ 2و3
حالا هم اگر میخواستی ما را از یك موجود خشنِ شقی خلق كنی، كه پدرش شقی، مادرش شقی، جدّش شقی و ما هم شقی باشیم، بالأخره امر به ید تو بود؛ ما را هم اینطور امر كردی باز هم به ید توست؛ حالا ما شكر و حمد تو را از نقطه نظر خودمان بجا میآوریم، و این را هم از تو میبینیم، آن خوبی مادر را هم از تو میبینیم، آن خوبی پدر را هم از تو میبینیم، خوبی خود را هم از تو میبینیم، كمال را هم از تو میبینیم؛ حالا كه اینطور شد از تو تقاضا داریم كه آنچه به ما از قوا عنایت كردی و آنها را در مرحله علم و كمال به فعلیت رساندی، ما را مؤمن كردی، مسلمان كردی، موقن كردی، نسبت به امور دنیویه و شهویه و بالا و پایین و جاه و اعتبار ما را بیاعتنا كردی، بیدار كردی، بصیر كردی. ألحمد ألحمد، شكر تو را بجا میآوریم.
خدایا این را برای ما نگهدار. ثَبِّتنا عَلَی هَذا الصِّراط، چون اگر بخواهی، تغییرش میدهی، همان روز هم تغییر میدهی، یك چشم به هم زدن، كافری میشود مسلمان و مسلمانی میشود كافر.
«بنده» یعنی گدایی كن، گدایی كن به سوی خدا! بنده یعنی از همه عالم وجود گداییاش را باید بِبُرد و به خدا گدایی كند. غیر بنده خدا از خدا گدایی نمیكند، آنوقت به همه عالم وجود گدایی میكند، ولو سلاطین و رئیس جمهورهای دنیا، اینها گداترین افراد مردمند!
- ديوان ابن فارض، ص ٤٤.
- سوره الأنبياء (٢١) آيه ٢٣.
- الله شناسى، ج ٣، ص ٢٥٢: «خداوند از كارى كه مىكند مورد پرسش و مؤاخذه قرار نمىگيرد؛ و ايشانند كه مورد پرسش و مؤاخذه واقع مىشوند.»

