بحث پیرامون مبدأ نیابت در حج نیابی

برگشت علت تغییر و اختلاف السنۀ فقهاء در طرحِ موضوع استطاعت به اختلاف در فهم از آن

اینجا است که ما مشاهده می‌کنیم برگشت علت تغییر و اختلاف السنۀ فقهاء در طرحِ موضوع، به اختلاف در فهم از استطاعت است که درک صحیحی از استطاعت برایشان حاصل نشده است و نمی‌دانند که معنای آن صرف حصول استطاعت برای حج بأیِّ‌نحوٍکان است. اگر غلام است و مولایش می‌خواهد او را ببرد، استطاعت حاصل می‌شود، اگر رفیقش می‌خواهد او را ببرد، حاصل می‌شود اگر خودش استطاعت پیدا کرده است باید برود، اگر شغلش به‌نحوی است که در طول راه برای او امکان برای وصول به حج را فراهم می‌کند، استطاعت حاصل می‌شود اگر این مال دفعةً واحدة برای او پیدا شود، استطاعت حاصل می‌شود، در غیر این‌صورت تحصیل آن بأیِّ‌نحوٍکان برای او واجب خواهد بود.

لذا ما گفتیم که وقتی شخص به بلوغ می‌رسد نباید پایش را روی پایش بیندازد، بنشیند، هروقتی که برای او مالی از آسمان افتاد آن موقع به حج برود بلکه باید از همان موقع بلوغ همان‌طوری‌که برای جهاز دخترش، برای منزل پسرش، برای فلان کار و شغلش پول کنار می‌گذارد، برای حج هم کنار بگذارد! اصلاً ما به‌طورکلی این مسائل را فراموش کرده‌ایم. در وهلۀ اول باید کم‌کم برای حج پول بگذارد، یک قلّک درست کند و پولی برای حج کنار بگذارد، این پولی که الآن صرف این کارها می‌کند، مقداری هم برای حج صرف کند، چون استطاعت نسبت به حج به‌عنوان مقدمۀ وجودی است، به‌عنوان شرط‌الوجوب نیست اگر شرط‌الوجوب باشد آن یک مطلب دیگری است.

اگر شما حج را به‌عنوان واجب مطلق می‌دانید بنابراین استطاعت شرط وجود می‌شود و خودتان باید تحصیل استطاعت کنید. اگر حج را واجب مشروط می‌دانید آن‌وقت این‌طور نیست حتی می‌تواند از خودش سلب استطاعت کند. مثل یک بنده‌خدا که به مرحوم پدرمان می‌گفت: «ما تا آخر ماه رمضان مستطیع شدیم، بعد از آقایان سؤال کردیم و گفتیم که ما حوصلۀ حج نداریم! گفتند که قبل از اینکه هلال شوال بیاید از خودت سلب استطاعت کن! ما هم این را به زنمان بخشیدیم!» به زنش داد و مثلاً او هم زیر متکا گذاشته است! حالا از خودش سلب استطاعت کرده است! خدا نکند دین مردم دست اینها بیفتد، چه بر سر دنیا و آخرت آنها می‌آید! بدبخت به حج نرفت و بعد هم فوت کرد!