بحث پیرامون آیه ﴿أقمِ الصلاة لِدُلوکِ الشَّمس﴾ (1)

گاه‌گاهی می‌گویم که آدم لازم نیست با یک شخص، یک هفته، یک‌ ماه یا یک ‌سال بماند تا از مافی‌الضمیرش اطلاع پیدا کند بلکه یک حرف که می‌زند کافی است. با کسی می‌نشیند، یک سخن می‌گوید، یک حرف می‌زند، یک اعلامیه می‌دهد، یک چیز می‌نویسد، یک صحبت می‌کند، یک منبر می‌رود، یک جا سخنرانی می‌کند، یک جا میان جمع حتی چیزی از دهانش بیرون می‌پرد؛ این کافی است که انسان به خَم و چَم آن شخص و به روحیات آن شخص و به طرز تفکر آن شخص و به میزان پختگی و خامی آن شخص پی ببرد و اطلاع پیدا کند.

ایشان می‌فرمودند:

همین‌ یک‌ جملۀ عُمَر که به‌جای «حی علی خیر العمل»، «الصلاة خیرٌ من النوم» را می‌آورد، عُمَر را به ما نشان می‌دهد.

نماز از خواب بهتر است! نرمش هم از خواب بهتر است، دیگر چرا حالا سراغ نماز برویم؟! الاکلنگ هم از خواب بهتر است! فوتبال و والیبال هم از خواب بهتر می‌باشند! راه رفتن هم از خواب بهتر است، همۀ اینها از خواب بهتر می‌باشند! اینکه می‌گوید: «نماز از خواب بهتر است»، معرفت این شخص را نسبت به نماز نشان می‌دهد که اصلاً راجع به نماز چه تفکری دارد، چه می‌گوید، نظرش چیست، نماز را چه می‌داند!

آنچه را که بزرگان، اولیاء و عرفا راجع به مقام اتصال عبد در حال نماز با خدا و با پروردگارشان تلقی می‌کردند، آن عبارت‌های امام سجاد علیه السلام در صحیفۀ سجادیه راجع به وقت نماز، وقتی که حضرت می‌خواهند نماز بخوانند،¹ آیا او هم نسبت به نماز این تلقی را دارد؟! یا اینکه می‌گوید: «باید مردم از خواب بیدار شوند مگر چه خبر است که این‌قدر چرت می‌زنید و چشمتان را می‌مالید، بیدار شوید! دیگر بس است! خوابیده‌اید، بیایید!» همۀ مردم در خیابان‌ها حرکت کنند، مردم راه می‌روند، درها یکی‌یکی باز می‌شود، چه خبر شده است؟! مثلاً اینجا یک مملکت اسلامی است، مردم به مساجد می‌آیند، تازه این‌طور هم نیست که بخواهند در خانه‌هایشان باشند، می‌گویند: «حتماً به مساجد بیاییم که ببینند راه می‌روند، جمعیت دارند، حرکت‌ می‌کنند، عجب! اینها چه مردمانی هستند! چقدر اینها به فکر مملکتشان هستند، بر مسائل اجتماعی خودشان مواظبت دارند و بیایند و صفوفشان را مرتب کنند و مدام صف‌ها را زیاد کنند!» امام‌ جماعت مقداری صبر کند، دو آیه قرآن بخوانیم تا بیشتر جمع شوند، جمع شوند تا اینکه سفیدی صبح می‌خواهد بزند و بالأخره مجبوریم یک نماز بخوانیم تا اینکه جمعیت مسجد بیشتر شود!