اهمیت حج استحبابی از منظر روایات

ارتباط مستقیم بین نیّت انسان و بهره بردن از حج

همۀ آنها به نیّت انسان بستگی دارد، هرچه نیّت انسان خالص‌تر باشد، نصیبش بیشتر است. اگر نیّت انسان خالص نباشد ولو حج واجب باشد، ابداً نصیبی نمی‌برد! اگر نیّتش ریا باشد اگر نیّتش فقط رفع تکلیف باشد اگر نیّتش فقط این باشد که حج را هم انجام دهیم که خدا روز قیامت ما را عذاب نکند، در همین حد بهره می‌برد. اما اگر نیّتش حرکت إلی ‌الله و إلی ‌الرسول باشد ﴿وَمَن يَخۡرُجۡ مِنۢ بَيۡتِهِۦ مُهَاجِرًا إِلَى ٱللَهِ وَرَسُولِهِ﴾¹ و بخواهد به آن واقعیت حرکت کند ولو حج مستحب باشد، خیلی چیزها نصیبش می‌شود. به‌خاطر همین است که امام علیه السلام می‌فرماید: «استَقرِض و حِجّ» به‌خاطر این نیست که مستحب است، اصلاً امام به استحباب و وجوب در اینجا کاری ندارد، امام به اصل مطلب کار دارد، توجه کردید؟! این نکتۀ بسیار دقیق و ظریفی است که در خیلی از موارد انسان می‌تواند این مسئله را در اینجا لحاظ کند.

شما وقتی که این مطلب را درنظر بگیرید، دیگر قضیۀ استطاعت در اینجا چه می‌شود؟! وقتی که پای شما بشکند و بخواهید به بیمارستان بروید مگر دو میلیون قرض نمی‌کنید؟! آیا همین‌طور می‌مانید و می‌گویید که پایم شکسته باشد، اشکالی ندارد؟! نه آقا! وقتی کسی هست؛ دوست یا رفیقی هست به او می‌گویید که دو میلیون بده تا به بیمارستان بروم و پایم را [عمل] کنم.

امام می‌فرماید که این حج کمتر از شکستن پا نیست که برای یک پا دو میلیون قرض می‌کنی ولی موقع حج که می‌شود همین‌طور می‌گویی که صبر کنیم، ببینیم چه می‌شود! یا شانس و تقدیر یا قسمت! این مسئله است ولی اگر انسان بخواهد این مطلب را به‌نحو خیلی وسیع افشا و باز کند، ممکن است خیلی‌ها سوء‌استفاده کنند؛ بالأخره افراد مختلف هستند، اهتمام افراد مختلف است. مثلاً شخصی قرض می‌گیرد و بیخ گوشش می‌اندازد و می‌گوید که برو دنبال کارت، اصلاً از چه کسی گرفتی و به چه کسی دادی! حضرت به این دلیل به او می‌فرمایند که اگر تو می‌دانی [کسی هست تا قرض بگیری]، قرض کن. شاید شخصی بوده است که از همین افراد مثل خودمان بوده است! حضرت خواستند که مردم را بدبخت نکند و نگوید که آقا ده میلیون بده، یک میلیون آن را برگرداند و نه میلیون آن را بالا بکشد و بگوید: «خداحافظ شما! إن‌شاءالله خدا می‌رساند! خلاصه ما را طلبیدند! بی‌جهت که نطلبیدند!» تو را که نطلبیدند، بقیه را طلبیدند، آدم‌های درست‌وحسابی را می‌طلبند، تو را نمی‌طلبند.