اهمیت حج استحبابی از منظر روایات

وقتی که ‌فقیهی بعد از نود سالگی با این‌همه بیاوبرو می‌گوید که من هنوز مستطیع نشده‌ام تا بخواهم به مکه بروم و این را یک افتخار برای خودش قلمداد می‌کند، بنابراین معلوم است که دیگر دیدگاه‌ مردم نسبت به استطاعت چه دیدگاهی خواهد بود! یعنی آن فقیه چه دیدگاه و بصیرتی نسبت به این تکلیف مهم و حیاتیِ الهی دارد که بعد بخواهد این دیدگاه را به مردم منتقل کند! دیگر ببینید چه خواهد شد! گفت:

وقتی‌ افرادی که متصدی این مبانی هستند، مطلب را این‌طور بیان می‌کنند، طبعاً مردم آن را به أدنیٰ مراتب تنزل می‌دهند و آن حقیقت و مفهوم واقعی از آن به‌دست نمی‌آید.

درحالی‌که خیلی راحت است و انسان می‌تواند با توجه به اخبار و مطالبی که آمده‌اند و با توجه به سیر در تاریخ زمان ائمه علیهم السلام و آنچه که بر زبان ائمه آمده است، مطلب را به‌دست آورد. لذا روایاتی در این زمینه داریم مثلاً به یاد دارم که امام علیه السلام راجع‌به حج استحبابی به شخص می‌فرمایند که چرا عیالت را به حج نمی‌بری؟! می‌گوید: «من هنوز آن‌قدر استطاعت پیدا نکرده‌ام که بخواهم به حج بروم.» حضرت می‌فرمایند: «أطعمهم الخبز و الزیت؛¹ اگر بدنشان استطاعت و قدرت دارد، می‌توانی به غذای ساده اکتفا کنی.» در آن موقع هم افراد مسافرت می‌کردند، چیزهایی از این‌طرف و آن‌طرف با خودشان می‌بردند؛ غذاهایی که می‌بردند همان غذاهای آن زمان بود. مثلاً ماست را خشک می‌کردند با نان خشک و کشمش و نعنا و امثال‌ذلک می‌بردند ـ اگر فصل گرما هم بود که چه‌بهتر! ـ و حجشان را انجام می‌دادند.

الآن هم ما می‌بینیم در خیلی از موارد، افراد به همین کیفیت سفر می‌کنند و با همین وضعیت می‌روند. هیچ مشکلی هم پیش نمی‌آید و خیلی هم صحیح و سالم‌تر از سایر افراد می‌توانند سفر کنند. بنده خودم وقتی ‌جایی سفر می‌رفتم، دیدم کاروانی است ـ اکثر کاروان برای یزد بودند ـ وقتی که پیاده شدند همین‌طور هر کدامشان رفتند کنار درخت و سبزه‌ای نشستند و نان خشک را درآورده بودند و با ماست و آب در ظرفی ریخته بودند. زن و شوهر تازه‌جوان، حدود شصت، هفتاد هشتادساله بودند! اینها داشتند با چه کیفی می‌خوردند و ما به آنها حسرت می‌خوردیم! آنها خیلی ماشاءالله قبراق و خوب بودند و مشکلی هم نداشتند. سابقاً از این کارها می‌کردند و با خودشان از این غذاها می‌آوردند حتی گوشت و این چیزها آماده می‌کردند.