کیفیت حج اجیر

ما در سنوات گذشته این بحث‌ها را بیان کردیم و گفتیم که اصلاً به‌طورکلی در مسئلۀ استطاعت مفهوم اشتباهی در اذهان قرار گرفته است. به همین دلیل است که در عنوانی که برای این فصل انتخاب کرده‌اند ـ اگر در جامع‌الاحادیث شیعه نگاه کنید ـ «إذا کان مستطیعاً»¹ آمده است. شما «إذا کان مستطیعاً» را از کجا آورده‌اید؟! در کدام‌یک از این روایات «إذا کان مستطیعاً» هست که شما عنوان برای این قسمت را «إذا کان مستطیعاً» آورده‌اید؟! هم در روایت معاویة بن ‌عمار به‌طور تفصیل و هم در روایت معاویة بن ‌عمار به‌طور اجمال، هم در روایت معاویة بن ‌عمار به شکل دیگر و در روایت فقه‌الرضوی «إذا کان مستطیعاً»، «إذا کان مستطیعاً مسبقاً»، «إذا ینوی الحج و هو یجزئ عنه» یا «إذا لا ینوی لا یجزئ» نداریم.

نفس حضور در آن مشاهد و ادراک آن مشاهد و اتیان این اعمال، خودش استطاعت است، این دیگر مسئله‌ای نیست. مگر استطاعت شاخ‌ودم دارد که شما می‌گویید: «اگر کسی مستطیع باشد»؟! یعنی حتماً باید از آسمان یک طبق زر بیست و چهار عیار برای شما بیاید تا اینکه استطاعت حاصل شود؟! یا اینکه استطاعت همین مفهومی است که در آیۀ شریفه است: ﴿وَلِلَّهِ عَلَى ٱلنَّاسِ حِجُّ ٱلۡبَيۡتِ مَنِ ٱسۡتَطَاعَ إِلَيۡهِ سَبِيلٗا﴾؛² هر کسی بتواند؟! مثل اینکه بگویید: «شما از کجا می‌دانید که من الآن می‌توانم این آب را بنوشم؟!» می‌گویم: «الآن در حال نوشیدن هستید و دیگر ”از کجا می‌دانید“ ندارد و همین‌که می‌نوشید یعنی استطاعت دارید.» می‌گویید: «نه! باید فکر کنید که آیا وقتی این آب را می‌نوشیدم، مستطیع بودم یا اینکه مستطیع نبودم؟!» استطاعت همین است که یک مقدار از آن را نوشیدی، دیگر تمام شد. اینکه الآن با کرایه به آنجا می‌رود، به مکه رفت یا نرفت؟!

تلمیذ: شاید خود این سؤال حکایت از این می‌کند که سائل در فرض عدم استطاعت سؤال می‌کند یعنی ضد آن چیزی است که فقهاء و محدثین فهمیده‌اند.