کیفیت حج اجیر

این مطلب را درنظر داشته باشید که این روایاتی که گاهی اوقات مختلف هستند، این‌طور نیست که دو بار از امام شنیده شده باشند یا سه ‌دفعه از امام سؤال کرده باشند یک ‌دفعه از امام سؤال شده است، لذا در مورد تأییدهایی که ممکن است این روایت‌ها نسبت به بعضی از موارد و فروعات داشته باشند و بگوییم که در اینجا سه روایت داریم، اشتباه است چون یک روایت است؛ یعنی آن سه روایت، یکی است، توجه کردید؟! این‌طور نیست که چون سه روایت است، امام سه‌ دفعه فرموده باشند؛ لذا مشاهده می‌شود در جایی که مثلاً سه دفعه یعنی سه تأکید روی یک مسئله وجود دارد اما راوی یک ‌بار از امام سؤال کرده است ولی در نقل روایت یک قسمتش را نگفته است.

در اینجا قضیۀ معاویة بن ‌عمار همین‌طور است یا اینکه آن افرادی که از معاویة بن ‌عمار نقل می‌کنند، بعضی از فرازها را حذف می‌کنند مثل اینکه در این مورد همین است؛ چون معاویة بن‌ عمار مرد بسیار ضبطی بوده است اما آنهایی که از او نقل می‌کنند این‌طور نیستند، افراد مختلف هستند، یک تکّه‌اش را شنیدند و یک تکّه‌اش را نشنیدند.

برای من هم در زمان مرحوم آقا ـ رضوان الله تعالیٰ علیه ـ خیلی اتفاق افتاده بود مثلاً چیزهایی ایشان می‌فرمودند که بعداً می‌دیدم دو مطلب است مثلاً ایشان یک مطلب فرمودند تکّه‌ای را فلان شخص فراموش کرده است یا یک‌دفعه حواسش نسبت به مسئله‌ای پرت شده است؛ ما می‌گوییم این هم بود، می‌گفت: مگر چنین چیزی هم فرمودند؟! می‌گفتیم که پس کجا بودی؟! تو که همین‌جا نشسته بودی. این شخص تقصیر هم ندارد، یک‌دفعه ذهنش به یک سمت، یک جمله، یک بند و یک کلمه می‌رود و حتی ممکن است یک کلمۀ کلیدی فوت شود. یک‌دفعه می‌بینید زمین تا آسمان مطلب به‌نحو دیگری درآمد! همان‌طور که بنده قضایای بسیاری نظایر این قضیه سراغ دارم که چنین اتفاق افتاده است. در اینجا هم همین‌طور است.