کیفیت حج نیابی (3)

این مسئله به اینجا می‌رسد که نفس امر شارع ـ غیر از بعضی موارد خاص ـ به خود مأمورٌ‌به تعلق گرفته است بدون تهیۀ مقدمات؛ بنابراین آن شخص در تحصیل مقدمات مختار است که بأیِّ‌نحوٍکان این مقدمه را اتیان کند.

تلمیذ: «مسیرة یومٍ»¹ که در روایات آمده و به عنوان شکسته شدن نماز و عنوان مسافر به کار رفته به چه معنایی است؟! در آن زمان حداکثر پنج فرسخ می‌رفتند اما الآن که هزار کیلومتر در یک روز مسافرت می‌کنند پس باید بگوییم که عنوان مشیر است و هزار کیلومتر را شرط بدانیم؟!

استاد: «مسیرة یومٍ» علت تامه نیست. همان‌طوری‌که عرض کردیم جنبۀ عنوان مشیر دارد. ما می‌بینیم افراد نسبت به کیفیت سفر رفتن مختلف هستند؛ در آن زمان هم با حمار یا اسب یا شتر و امثال‌ذلک بود و اینها نسبت به این مسئله متفاوت هستند. لذا آنچه که هست و خودشان ـ موارد ـ هم بیان کرده‌اند این است که یک روزشان را دربر می‌گرفت و این مقدار در آن زمان برای ابتعاد از بلد کافی بود.

الآن از جمله مسائلی که مطرح است و خیلی‌ها هم به‌عنوان مسائل جدید مطرح می‌کنند این است که باید جنبۀ سفر داشته باشد مثلاً اگر کسی بخواهد از طهران به کرج برود نمی‌گویند که او به مسافرت رفته است بلکه می‌گویند: «رفته کرج و برگردد» یعنی باید جنبۀ سفر هم در اینجا مورد لحاظ قرار بگیرد، نظیر همین اشکالی که الآن ایشان کردند. اما وقتی که ما این مسئله را نگاه کنیم می‌بینیم که نظر افراد و عرف نسبت به موارد، مختلف است؛ وقتی که می‌گویند: «فلانی به کرج رفته است و برمی‌گردد» یک وقت رفته و می‌خواهد قبل از غروب هم برگردد در اینجا دیگر نمی‌گویند که فلانی به سفر رفته است چون شب می‌خواهد برگردد حالا اگر شخص بخواهد برود و شب را هم در همین کرج بماند که فاصله‌اش هم کم است و افراد در طول یک ربع یا نیم ساعت می‌روند آن موقع می‌بینید لحن فرد تغییر می‌کند به او می‌گویند که پدرت کجاست؟! می‌گوید: «سفر رفته است» چون نمی‌خواهد شب برگردد. اما اگر بخواهد عصر برگردد نمی‌گوید که به سفر رفته است بلکه می‌گوید: «به کرج رفته و عصر برمی‌گردد اگر کاری دارید به ایشان بگویم.» توجه کردید؟!