کیفیت حج نیابی (1)

این حج بر ذمّۀ میت باقی می‌ماند و واجب است که اداء شود البته فرقی نمی‌کند که این شخص به مقدار حج، اموال باقی گذاشته است یا باقی نگذاشته است، یعنی بیش از مقدار استطاعت حج، مال دارد یا ندارد. بعد از استقرار حج، حج بر ذمّه‌اش بوده است، یعنی استطاعت از اتیان داشته است یا اینکه آن مئونه‌اش سلب شده است و ازبین رفته است و شخص دیگر به‌خاطر عدم مئونه نتوانسته است که حج انجام دهد.

قبلاً در بحث استطاعت گفتیم: کسی که در وقت استطاعت موفق نشود که حج انجام دهد، واجب است که سال بعد یا سال‌های بعد ولو متسکعاً به هر کیفیتی حج را انجام دهد، یعنی حج اصلاً به‌طورکلی از مرحلۀ صَرف مُؤَن خارج می‌شود و وجوب آن فوری می‌شود و دیگر تأخیر جایز نیست. حالا این شخص به این کیفیت بوده است و از دنیا رفته است، حجی که الآن بر ذمّۀ او مستقر است را چه کسی باید انجام بدهد؟! حالا صحبت راجع به این قضیه است که اگر ورثۀ میت، ورثه‌ای باشند که بتوانند حج را انجام دهند، یعنی ورثه‌ای متدیّن، ملتزم و متعهّد باشند، حج را انجام می‌دهند اما صحبت در آنجایی است که خیلی از ورّاث همان‌طوری‌که ما امروزه مشاهده می‌کنیم، اصلاً ملتزم نیستند بلکه قائل به این حرف‌ها هم نیستند و می‌گویند که پول را بده! حج چیست؟! این حرف‌ها چیست؟! پول را صرف فلان کنیم! با این حال آیا این حج بر ذمّۀ ورثه هست یا اینکه نفس حج بر ذمّۀ آن میت هست و هر کسی که می‌تواند قیام به این واجب کند باید این مسئله را انجام دهد؟ مثلاً دِینی از متوفّیٰ برعهدۀ شخصی است که این دین تکافی برای اتیان حج را می‌کند، آیا باید دِین را به ورثه‌ای بدهد که می‌داند این ورثه حج را انجام نمی‌دهند؟ یا اینکه بر شخص مدیون حرام است که دِین را به ورثه دهد بلکه باید یک نفر را از طرف او به حج بفرستد ـ بر خودش هم واجب نیست که حج انجام دهد ـ یا اینکه خودش حجی انجام دهد و در ضمن از طرف او هم انجام دهد. خلاصه او باید در اینجا چه‌کار کند؟!