بررسی حکم قرائت قرآن در نماز از روی مصحف

روایتی هم که در این زمینه آورده‌اند؛ روایت صحیحۀ علی بن جعفر از حضرت موسی بن جعفر علیهماالسّلام از قرب الإسناد بود که صحیح بود؛¹ لذا این مطلب برای من به‌عنوان مسئلۀ لاینحلی باقی مانده بود و از یک طرف هم راه مفرّی برای تغییر این فتوا نداشتیم، بحث آن را هم کرده بودیم؛ البته یادم هست که من در آن موقع روی این مسئله عمیق مطالعه نکرده بودم ولی از آنجایی که همان سَبق ذهنی من نسبت به این مسئله حاکی بود؛ لذا توجه نمی‌کردم و می‌گفتم که فعلاً قضیه این‌طور است تا بعد روشن شود. چون بالأخره انسان تابع یک مبانی است و با توفیق الهی می‌تواند از مطالب و مطاوی روایات و آثار و مبانی وارده، حال و هوایی از آن رایحۀ تکلیف، ملاک و مناط حکم استشمام کند.

خلاصه این دو قضیه باهم، [هم‌خوانی] نداشتند؛ از طرفی روایات زیادی راجع به قرائت قرآن در نماز به‌نحو مطلق داریم که: «مَن قرأ فی الصلاة»... این روایات از امام رضا، امام صادق، امام باقر، رسول خدا، امیرالمؤمنین علیهم السلام می‌باشند و به این مضمون هستند که اگر کسی این سوره یا آن سوره را بخواند یا مثلاً حم سجده بخواند، حم دخان بخواند و امثال‌ذلک فلان قدر ثواب دارد یا فلان آثار و فوائد را دارد و... .

همۀ افراد که سور حٰم سجده و حٰم دخان را حفظ نیستند یعنی وقتی که از نقطه‌نظر شمّ الاجتهاد و الاستنباط به مطلب نگاه کنید، این مسئله برای انسان روشن می‌شود که این‌همه استحباب، فوائد و آثاری که برای قرائت مثلاً سورۀ واقعه، حم سجده، حم دخان، زمر یا سور طُوال ذکر شده‌اند، آیا فقط منحصر به افرادی است که حافظ این سُور هستند یا اینکه برای همه است؟! یعنی حالا اگر کسی این سُور را حفظ نیست، باید از این ثواب محروم باشد؟! آیا شرع چنین تجویز و اجازه‌ای به خودش می‌دهد که بگوید: «این ثواب‌ها برای افرادی است که این سُور را از حفظ دارند و اگر کسی حفظ نباشد حق ندارد که از روی قرآن چیزی بخواند و کسی که نمی‌تواند بخواند، از این ثواب محروم است»؟! همۀ افراد که نمی‌توانند قرآن حفظ کنند! حالا کلاس‌هایی دائر شده است و افراد به این کلاس‌ها می‌روند و این سور را حفظ می‌کنند.