لزوم توأم بودن مباحث علمی با مباحث عملی

اینها سرنخ‌هایی است که برای انسان پیدا می‌شود مرحوم آقا مقداری برای او صحبت کردند و راجع به این مسئله فرمودند که خلاصه شما در موقع خوبی به این مطالب رسیدید، فرصت خوبی بود، این از نشانه‌های غیبی بود برای اینکه شما را متوجه کند، برای اینکه همیشه درهرحالی خلاصه حواستان باشد که از همین‌جا هم ممکن است شیطان وارد شود و برای انسان جاذبه‌هایی را ایجاد کند ولو جاذبۀ خدایی باشد ولی او کارش این است که این قلب را خراب کند.

این مطلبی بود که خیلی ایشان نسبت به این قضیه تأکید داشتند که انسان نباید خودش را گول بزند. خدا برای انسان مسائل و جریاناتی را پیش می‌آورد که انسان متوجه شود که چه موقعیتی دارد، امروز هم صحبت ما به این مطالب گذشت.

تلمیذ: آیا ملاصدرا فقیه هم بودند؟!

استاد: بله! ملاصدرا آثار فقهی و تفسیری دارد و در احوالات ایشان آمده است که استادشان در فقه مرحوم شیخ بهائی بوده‌اند. اصلاً مگر امکان دارد که چنین شخصی فقیه نباشد؟! آن کسی که می‌گوید: «باید همۀ مبانی براساس تعقّل باشد»، آن‌وقت چطور می‌شود که خودش مقلّد باشد؟! با مبانی فکری جور در نمی‌آید!

تلمیذ: اینکه شما می‌فرمایید که انسان نباید خوشحالی دشمن را درنظر بگیرد، گاهی اوقات در خود تکلیف الهی این مسئله لحاظ شده است مثلاً در نهی از منکر به شرطی که فرد پذیرش داشته باشد واجب است، آیا اینجا نمی‌شود این مسئله را انتزاع کرد که در لحاظ خود شارع هم فقط توحید صرف نیست، گاهی اوقات می‌خواهد در تشخیص وظایف، جنبۀ کثرت را هم داخل کند تا به ما این پیام را بدهد که شما فقط این را لحاظ نکنید، ما خودمان هم لحاظ کردیم.

استاد: به‌طورکلی اصلاً دین برای کثرت است، دین برای مردم است، دین برای همین افرادی است که در این مسائل و کثرات هستند، صحبت من این بود که کثرت در نیّت نیاید، این مهم است، انسان یک وقت تکلیف را برای مردم انجام می‌دهد، یک وقت انجام می‌دهد چون خودش در این قضیه دخالت دارد یا ندارد، خوشحال می‌شود یا نمی‌شود، اثر دارد یا ندارد، اگر اثر ندارد، پس چرا من زحمت بیخود بکشم؟! تو تکلیف داری، وظیفه داری، باید انجام دهی.