جلسه ۱۴۰

خب حالا می‌خواهیم وارد فن فقه الحدیث بشویم که این مسأله فهم تاریخی حدیث در زمان ائمه علیهم السلام و برداشت مخاطب و القاء کلام به چه کیفیت بوده!

اینجا مشخص می‌شود، از زمان امیرالمؤمنین این قضیه همین‌طور بوده، چون که امام صادق می‌فرمایند: کان عَلِیٌّ یقول، پس معلوم می‌شود که از زمان امیرالمؤمنین مسأله به این کیفیت بوده است که افراد راجع به عمره از حضرت سؤال می‌کردند حضرت می‌فرمایند: لکل شهر عمرة، یا فی کل شهر عمرة، درست شد؟ و همین‌طور تا خود زمان امام باقر و امام صادق. باز داریم که فی کل شهر عمرة یا لکل شهر عمرة، چون این روایات مربوط می‌شود به زمان امام صادق و بالاتر، به زمان موسی بن جعفر هم که می‌رسد باز موسی بن جعفر مي‌فرمایند: فی کل شهر عمرة، آن شخص همان علی بن ابو حمزه کذایی که بعد از موسی بن جعفر دیگر منحرف شد و در امامت امام رضا توقف کرد، این خودش سؤال می‌کند از موسی بن جعفر که کمتر نمی‌شود انجام داد؟ حضرت می‌فرماید: که دیگر ده روز کمتر نباشد، باز زمان امام رضا شما می‌بینید؛ روایت بزنطي از حضرت ده روز در او نیست، باز حضرت می‌فرمایند: لکل شهر عمرة درست شد؟، خیلی خب این یک مسأله است.

پس معلوم می‌شود در این‌جا فقط یک روایت است که ده روز دارد، آن هم با توجه به کلام خود علی بن ابی حمزه راوی، و اگر بپذیریم که آن‌چه را که تا زمان موسی بن جعفر نقل کرده مورد اعتماد است، اگرچه بعضی این مقدار را هم قبول نکردند، ولی خب آن‌ روایاتی که تا زمان موسی بن جعفر علیه نقل کرده درست است، امّا بعد از زمان موسی بن جعفر مطالبی را که نقل کرده دیگر مورد اعتماد نیست، چون بعدش آدم پدرسوخته حقه‌بازی درآمد، خیلی آدم عوضی درآمد!

حالا این روایت را در چه زمانی نقل کرده؟ این مسأله است، که آیا این روایتی که نقل کرده در زمان موسی بن جعفر بوده یا این‌که در آن زمان پدرسوختگی و حقه‌بازي و کلک. خدا عاقبت آدم را بخیر کند! این‌هایی که بعداً به سرشان می‌زند از اوّل معلوم نیست که بد بودند، ولی بعداً به ‌واسطه مرور زمان و گرفتاری در شهوات، کثرات، دنیا، ریاسات، این قضیه این‌طور و به این کیفیت است.