جلسه ۱۳۶

و ما موارد متعدید می‌بینیم؛ فرض کنید سلام هم همین طور است. اصل سلام فی حد نفسه مستحب است. در شرایط عادی استحباب پیدا می‌کند. سلام به پدر إستحبابش طبعاً خیلی بیشتر می‌شود، حتی اگر انسان سلام نکند شاید کراهت و إهانت و امثال ذلک تلقی بشود. احترام به مادر همچنین، ... فَلاٰ تَقُلْ لَهُمٰا أُفٍّ وَ لاٰ تَنْهَرْهُمٰا وَ قُلْ لَهُمٰا قَوْلاً كَرِيماً ﴿الإسراء، 23﴾ً وَ اِخْفِضْ لَهُمٰا جَنٰاحَ اَلذُّلِّ مِنَ اَلرَّحْمَةِ وَ قُلْ رَبِّ اِرْحَمْهُمٰا كَمٰا رَبَّيٰانِي صَغِيراً ﴿الإسراء، 24﴾ این خیلی عجیب است که می گوید وَ اِخْفِضْ لَهُمٰا جَنٰاحَ اَلذُّلِّ مِنَ اَلرَّحْمَةِ ﴿الإسراء، 24﴾ اين وَ اِخْفِضْ لَهُمٰا جَنٰاحَ اَلذُّلِّ مِنَ اَلرَّحْمَةِ یک رندیِ خاص و یک کیاست و سیاست و ظرافتی در این هست که می‌گوید احترامی که به پدر و مادر می‌کنی نباید یک جوری وانمود کنی که من دارم به شما احترام می‌گذارم، نه، خودت را واقعاً در مرتبۀ خضوع و در مرتبۀ خشوع و در مرتبه‌ای قرار بدهی که حتی پدر و مادر تو إحساس نکنند که تو داری بر خودت مشقّت تحميل می‌کنی و خودت را متواضع نشان می‌دهی، با آن‌ها به نحوی رفتار کن که آن حالت رحمت و سعۀ عطوفت را مشاهده کنند و رویشان برای گفتن مطالب به تو باز باشد. إحساس نکنند که حالا تو داری به آنها یک إحترامی می‌گذاری، یک منّتی داری سرشان می‌گذاری. بعداً می‌گویند بابا از خیرش گذشتیم، خیلی خُب، این احترام را نخواستیم، این تواضع را نخواستیم. نه، مراقب کار خودت باش، به کار خودت باش ما هم به کار خودمان، مِنَ الرَّحْمَةِ، وَ اخْفِضْ لَهُما جَناحَ الذُّلِّ، یعنی از روی رحمت و از روی عطوفت این را انجام بده، نه اینکه حالا خودت را بگیری، تا بگویند بابا اصلاً نخواستیم، عطایت را به لقائت بخشیدیم. توجه می‌فرمایید! و این هم یک مسأله است. 

و همین طور شما می بینید که سلام در موارد مختلف حکم استحبابش فرق می‌کند و همین سلام در یک جا کراهت پیدا می‌کند. خطیب دارد صحبت می‌کند اگر سلام کنید مطلب از دستش می‌رود. باید هی جواب سلام بدهد، مخصوصاً اگر دربِ مجلس هم باز باشد هر کسی وارد بشود. این وارد شد، دو دقیقه دیگر یکی دیگر وارد شد، علیکم السلام، علیکم السلام، چه خبره بابا! از اوّل بیایید، قشنگ سر وقت، سر نوبت، بعد هم درب را ببندید دیگر کسی نیاید، آن خطیب حواسش پرت نشود، مردم حواسشان پرت نشود، نمی‌دانم این‌ها هم قشنگ مطلب را بگیرند گوش بدهند. علیکم السلام، علیکم السلام. مثل این هیئت‌ها!! درب باز است یکی از آن طرف می‌آید، یکی از آن طرف می‌رود، انگار نه انگار، توجه می کنید؟! خُب دیگر نه او می‌فهمد چه دارد می‌گوید نه مخاطب می‌فهمد چه دارد می شنود.