جلسه ۱۳۳

این خیلی مسئلۀ مهمی‌است. این، از آن رموز استنباط است. این موردی که می‌خواهم امروز خدمتتان عرض کنم، این رمز است. تا وقتی که مکلَف، یا فرض کنید مجتهد،- آن مکلَف عامی‌که مسئله‌اش، مسئلۀ تقلید است، او کاری ندارد، آن مسکین جز این‌که بیاید اطاعت بکند از فتوای مجتهدش، کاری از دستش بر نمی‌آید.- وقتی که یک مجتهد به این آیه نگاه می‌کند اوّلاً بلا اوّل، چه چیزی در نظرش می‌آید؟ هواپیمای 747 بیزینس کلاس در نظرش می‌آید برای رفتن به حج، یا این‌که وصول به مکّه و اداء فریضه، اوّل در نظر او می‌آید؟ وَ لِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطاعَ، یعنی هر که می‌تواند. می‌تواند یعنی چی؟ یعنی می‌تواند دیگر. توانستن یعنی همین. من دست دارم، تشنه‌ام بلند می‌شوم آب می‌خورم. این معنای توانستن است. توانستن دوّم یعنی این‌که یک نفر دیگر بلند شود و آب را به دهان من بگذارد. این هم یک توانستن است. حالا اگر فرض کنید قرار باشد که یکی بیاید آب را به دهان من بگذارد، یکی دیگر هم بیاید این در را بازکند، بعد بیاید بگوید اصلاً معنی توانستن همین است و آقا که الان دارند بحث می‌کنند، دستشان نباید به طرف کاری برود که زحمت مضاعف به وجود می‌آید. این حرف‌ها چیست آقا؟! این حرف‌ها همه کشک است و پشم. توجه می‌کنید. مَنِ اسْتَطاعَ یعنی اگر می‌توانی آب را بخوری، بردار بخور دیگر. تمام شد. این یک آیه.

می‌آییم سراغ آیات دیگر. وقتی که به آیات قرآن نگاه می‌کنیم، می‌بینیم یک آیه‌ی دیگر در این‌جا آمده که این آیه، دیگر عجیب است. این آیه می‌فرماید که وَ أَذِّنْ فِي اَلنّٰاسِ بِالْحَجِّ يَأْتُوكَ رِجٰالاً وَ عَلىٰ كُلِّ ضٰامِرٍ يَأْتِينَ مِنْ كُلِّ فَجٍّ عَمِيقٍ ﴿الحج‌، 27﴾ «ضامر» چیست؟ ضامر یک چهارپا و الاغ کج و لنگ و در رفته‌ای است که به مکّه برسد شايد دیگر غزل خداحافظی‌اش را بخواند، این را می‌گویند «ضامر». یک حیوان لاغری که بلنگد و برود را می‌گویند «ضامر». وَ أَذِّنْ فِي النَّاسِ بِالْحَجِّ يَأْتُوكَ رِجالاً. با پا. وَ عَلى‌ كُلِّ ضامِرٍ يَأْتينَ مِنْ كُلِّ فَجٍّ عَميق‌. این آیه را وقتی که می‌بینیم، خدا با ما شوخی کرده یا دارد جدّی صحبت می‌کند؟ آیه‌ی قرآن وحی است. در وحی هم حرف نیست. کسی نمی‌تواند بگوید، این استنباط «ابی بصیر» و «محمد بن مسلم» و «سكوني» و از این حرف‌هاست.