احرام قبل از مواقیت (2)

یکی از حاضرین گفت:

حالا که حکومت اسلام نیست، تکلیف چیست؟!

آن موقع که حکومت اسلام نبود، الآن حکومت اسلام است! ایشان فرمودند:

ما الآن برای ترک صلاة جمعه گناه می‌کنیم به‌جهت عدم اقدام بر تشکیل حکومت اسلام.

یعنی ما الآن از باب عدم اقدام بر ایجاد مقدمۀ برای وجوب، گناه می‌کنیم و باید بر تشکیل حکومت اسلام اقدام کنیم.

الحمدلله تشکیل حکومت اسلام انجام شد و دیگر گناهی بر ما نوشته نمی‌شود! گرچه ما در این زمینه کاری نکرده‌ایم ولی گناهی بر ما نیست! حکومت اسلام تشکیل شد و اسلام واقعی هم تشکیل شد و دیگر مسئله حل شد! پس این وجوب تعیینی و عینی به حال خودش باقی است. نه اینکه در این زمان بخواهد به‌واسطۀ عدم مقدمه تغییر پیدا کند؛ یعنی این مقدمه، مقدمۀ وجوبیه نیست بلکه مقدمۀ وجودیه است.¹

فرق مقدمات وجودیه با وجوبیه

می‌دانید که مقدمات یا وجودیه هستند یا وجوبیه؛ مقدمات وجوبیه مثل آن مقدماتی که تحقق آنها شرط وجوب و شرط اصل تعلّق تکلیف است. مقدمات وجودیه مثل تهیۀ وسائل و اسباب و ادواتی که انسان باید انجام دهد؛ مثل وضو که بنا بر تفسیری که قبلاً در بحث واجب مشروط و مطلق خدمت رفقا گفتیم، مقدمۀ وجودیه برای صلاة است نه مقدمۀ وجوبیه. قبلاً عرض کردیم که به نظر ما واجب مشروط نداریم مگر در موارد مختصری، همۀ موارد واجب، واجب مطلق است.

من امروز داشتم نظر بنده‌خدایی از بزرگان و فقهاء را که فوت کرده است راجع به استطاعت می‌خواندم [و دیدم که] واقعاً چقدر فرق است.

خلاصه ایشان در اواخر عمرشان بسیار ‌بسیار از آن نظرشان برگشتند و حتی در غیر از حکومت اسلام هم حکم به جواز بلکه استحباب صلاة جمعه دادند. اگر شما به اول رساله نگاه کنید، می‌بینید که ایشان حکم به بطلان و عدم جواز به صلاة دارند. این مربوط به زمان‌هایی بود که در آن موقع در حال و هوای همین مباحث بودند ولی بعد در اواخر عمر هم حواشی و تعلیقاتی دارند که بعداً اضافه کردند و تا حکم به استحباب هم تغییر نظر دادند. بعداً ما همان حکم استحباب را تبدیل به وجوب کردیم! همین صلاة جمعه را مورد تجدید نظر قرار دادیم و به این نتیجه رسیدیم که اصلاً صلاة جمعه فی کلِّ حالٍ و فی کلِّ زمانٍ و فی کلِّ مکانٍ واجب است.² صلاة ظهر، صلاة جمعه است؛ یعنی ما یک صلاة ظهر بیشتر نداریم که آن صلاة ظهر در غیر از یوم الجمعه أربع رکعاتٍ است و همان صلاة ظهر در یوم الجمعه رکعتین است. توجه کردید؟! همان صلاة است ولی رکعتین.