افتراق بین تلبیه و نیّت احرام (2)

وقتی که شارع یک حکم را تشریع می‌کند، همۀ جوانب را درنظر می‌گیرد. ما وقتی که می‌بینیم امام علیه السلام به این کیفیت حکم را بیان کرده است، اولاً بلا اول باید تأخیر بیندازیم و اینکه حالم در اینجا بهتر است و امثال‌ذلک، نمی‌تواند صارف برای این قضیه باشند. امام فرموده است که می‌توانی در موارد مختلفی به تأخیر بیندازی؛ در یک‌جا فرموده است که می‌توانی این را انجام بده ولی بهتر است که آن را انجام دهی، هیچ تأکیدی مختصر وجود ندارد در اینکه در خود مسجد شجره باشد.

تلمیذ: ما با توجه به مجموع روایات این مطلب را می‌گوییم، درحالی‌که حضرت به سائل فرموده است: «لا یجوز التلبیة عند مسجد الشجرة»،¹ ولی ما مجموع روایات را می‌بینیم و حمل بر مستحب مؤکد می‌کنیم، اصل را درنظر گرفته‌ایم.

استاد: ببینید وقتی که می‌فرماید: «لا یجوز» در مقابل کسانی است که تلبیه را از اقدم منزل واجب می‌دانند؛ اهل تسنن از منزلشان، قبل از میقات، تلبیه می‌گفتند و احرام می‌بستند و ما در روایات داریم که ماقبل میقات جایز نیست،² مادون میقات جایز نیست، به‌خاطر همین است که حضرت در قبال افرادی که قبل از میقات تلبیه می‌گفتند، می‌فرمایند که تشریع تلبیه از مسجد شجره است.³ امام موسی بن جعفر علیهما السلام به آن شخص می‌فرماید که کار حرام انجام دهم؟! حالا آنها قبل از میقات هستند، تو باید صبر کنی به وادی عقیق برسی یا ذات عرق، کجا بود؟ باید به آنجا برسی بعد انجام دهی؛⁴ یعنی شخص قبل از میقات تلبیه گفته است، در اینجا امام می‌فرماید: «لا یجوز إلاّ فی مسجد الشجرة»، یعنی تشریع تلبیه از مسجد شجره است و از آنجا صحیح است اما فضل در تأخیر آن است.

وقت فضیلت نماز عشاء

همان‌طور که در مورد صلاة هم اتفاقاً داریم که مصلحت ملزمه از ابتدا نسبت به صلاة عشاء آمده است اما فضل در تأخیر آن به مدت یک ساعت و نیم است، یعنی اگر شما الآن نماز مغرب و عشاء را بخوانید، رفع ذمه شده است ولکن رضایت مولا نسبت به صلاة مغرب انجام شده است ولی نسبت به صلاة عشاء انجام نشده است. همان‌طور که در آنجا می‌گویند که اول وقت بخوان، در اینجا می‌گویند که یک ساعت و نیم به تأخیر بینداز. حالا اگر مصلحت ملزمه از ابتدا نیامده است، پس چطور این نماز انسان را بریء الذّمه می‌کند و مبرئ ذمّه است؟! حتی در بعضی از روایات داریم که از یک ساعت و نیم هم دیرتر خوانده شود⁵ که فقط این در مورد صلاة عشاء است. ما برای همین نزدیک ساعت دوازده می‌خوانیم! چون در روایات داریم که دیرتر بخوانید، دیگر آخر وقت می‌خوانیم!