جلسه ۱۰۷

یک سفری بود در همان زمان سابق قبل از سقوط شاه ما یک جایی رفته بودیم به یکی از این شهرستانها موقع نماز شد یکی دو تا از اهل علم ریش سفید هم همراه ما بودند در یکی از شهرهای شمال ایران و اینها رفتیم در یک مسجدی و هوا هم سرد بود یک امام جماعتی در آن جا بود و خیلی شخص برازنده‌ای بود. سیمای او سیمای زهد و تقوا و نورانیت و بسیار ظاهر الصلاح بود ما آمدیم و نماز خواندیم با چند نفر دیگر از دوستان. خیلی هم مأموم نداشت، بیست و بیست و پنج نفری آمدند و پشت سر او نماز خواندند و رفتند و او حتی ما را هم دعوت کرد به منزلش که به منزل او برویم و ما هم رفتیم منزل او و شب هم در آن جا بودیم چون مشکل بود، وضعیت غیرعادی بود. وقتی آمدیم در منزل یکی از آقایان ریش سفید رو کرد و گفت آقا شما از کجا احراز عدالت ایشان را کردید که پشت سر ایشان نماز خواندید؟ یعنی این قدر آدم نفهم باید باشد؟! سیّد، بنده خدا، نورانی، با تقوا... خب دارد نماز می‌خواند این چه طرز برخوردی است؟ 

یعنی واقعا در یک همچنین جایی سیرۀ عقلائیه بر این است که شما بروید تحقیق کنید از مأمومین که وضعیت او چطور است؟! آخر این صحیح است؟ یعنی شارع به این مسئله اصلاً رضا می‌دهد؟ این یک مسئلۀ اخلاقی است. و او نماز نخواند و آمد جدا برای خودش نماز فُرادی خواند و جدا خواند و بعد هم آن بنده خدا تبعات عملش بر سرش آمد! بنای شارع بر این نیست! فقیه باید خودش مسئله را درک کند دریابد. یک مستنبط یک مجتهد باید متوجه باشد که این رعایت حکم در جهات مختلف، متفاوت است.

اما اگر همین شخصی که شما دارید پشت سر او نماز می‌خوانید و خیلی توجه به مسائل دیگر ندارید و نماز می‌خواند و بعد می‌روید منزلتان، اگر او بخواهد بشود قاضی، بخواهد بشود حاکم، بخواهد در مصدر قضاوت بین دو نفر حکم کند، مالی را از شخصی بستاند و به دیگری بدهد جانی را بستاند و قصاص کند و امثال ذلک این جا دیگر سیرۀ ‌عقلائیه بر این نیست که نگاه کنید ببینید که همین قدر یک عده پشت سر او نماز می‌خوانند... بایستی که احراز قابلیت و لیاقت کنند این جا دیگر جای روایت امام صادق علیه السلام است که «فانظروا» بروید نگاه کنید تفحّص کنید اخلاقش را ببنید رفتارش را ببینید در خانواده ببینید چگونه است در غیر خانواده چگونه است، این مسائل را همه را ارزیابی کنید آیا ببینید این شخصیت ثابتی دارد یا شخصیت او متغیّر است.