جلسه ۱۰۳

تلمیذ: این بحث جغرافیایی نیست یک بحث عرفی است. 

استاد: نه، آن موقع هم اینها را در نظر می‌گرفتند همان موقع این مسائل را می‌دانستند راههایی که تشخیص می‌دادند از ارتباط ستاره ها و... اینها را همه اندازه می‌گرفتند این طور نبوده که فرض کنید که نفهمند حالا به آن دقتی که صد متر و پانصد متر باشد نه، ولی نه این که دیگر در حد چند فرسخ اختلاف، این طور نبوده می‌فهمیدند لذا در همان نقشه هایی که مربوط به زمانهای گذشته است ما خیلی نقشه ها را نزدیک می‌بینیم با آن چه را که امروزه بررسی کردند امروزه فرض کنید که آمده‌اند و دقیق بررسی کردند این مسائل را من از یکی از دوستان می‌شنیدم راجع به کیفیت حرکت کشتی می‌گفت آمده‌اند دوکیلومتر دوکیلومتر دریا را آمدند اندازه گرفتند چه زحمت عجیبی که بیایند عمق دریا را چون بالاخره کشتی که حرکت می‌کند باید بفهمد که یکدفعه نخورد به صخره فرق می‌کند دوکیلومتر دوکیلومتر آمدند اندازه‌گیری کردند می‌دانید یعنی چه؟ چون نزدیکتر دیگر فایده ندارد مثلاً صد متر، دیگر در این مساحت دو در دو عمق تقریبا یک شکل است همین طور اندازه گیری کردند و روی تمام این اندازه‌ها علامت گذاشتند و کد گذاشتند؛ یعنی فرض کنید که مدیترانه از این طرف به آن طرف آن، دوکیلومتر دوکیلومتر آن کد دارد که یک شخصی که دارد حرکت می‌کند الان در این دو کیلومتری می‌فهمد که عمق دریا چقدر است، یعنی با این زحمت طاقت فرسا در این جا می‌فهمد که الان عمق دریا فقط ده متر آمده بالا و فرض کنید که 1670 متر عمق دریا است دو کیلومتر دیگر می‌شود 1660 متر به این مقدار از دقت الان فهمیدند آن موقع این کارها را نکردند ولی حداقل نسبت به خود راهها و میزان مسافتی که طی شده است اینها اندازه گیری می‌کردند، مثلا حرکت آن کشتی خودشان را به وسیلۀ بادبان اندازه می‌گرفتند و در محاذاة با مکانی که در آن جا حساب می‌کردند محاذاة با آن را می‌نوشتند که ما الان 35 دقیقه که از فلان نقطه حرکت کردیم به این نقطه رسیدیم و این علامت را دارد اینها همه در آن اطلس جغرافیای قدیم برای ملوانان ثبت شده است آن ملوانان قدیم اینها را همه را ثبت می‌کردند ابوریحان بیرونی در کتابش تمام اینها را آورده است البته دوکیلومتر دوکیلومتر نبوده، الان آن حسابهایی که امروزه می‌کنند خیلی از همان محاسباتی که آنها استفاده کردند را اندازه گذاشتند لذا ما می‌بینیم فرض کنید که در همین مسافات را به برید ملاحظه می‌کنند این دو برید و یک چهارم است یک برید و یک سه چهارم است این برید یعنی همان مسافتی که بین یک نقطه و نقطۀ‌ دیگر است که من باب مثال عبارت است از ستة امیال هر بریدی خب این یک مطلبی است که علی کل حال من خیال می‌کنم رفقا این را داشته باشند این به اصطلاح خوب است تا این که انشاءاللَه در روز آینده درسی این مسائل را مورد بررسی قرار بدهیم چون نکاتی است که تا این نکات روشن نشود ما نمی‌توانیم به نتیجه برسیم محاذاتی که ناخدایان می‌گویند طوری است که یلملم و قبله هر دو در یک جهت با تفاوت کمی‌ واقع می‌شود و این منتج فایده‌ای از جهت نسک نیست.