جلسه ۹۳

خیلی مسئله تفاوت دارد این که ما بگوییم اصلا هیچ وجوبی نسبت به یوم ثانی و ثالث و رابع نیست و مکلف نسبت به آ‌نها هیچ تکلیفی ندارد و هر کاری هم دلش بخواهد می‌کند از الان یک کاری می‌کند که دیگر از روز دوم تا آخر ماه را نتواند روزه بگیرد از الان یک دوایی بخورد که از روز دوم تا آخر ماه را نتواند روزه بگیرد برایش هیچ تکلیفی نیامده فرض کنید که خودش را به یک مسئله و حرجی قرار می‌دهد که این رفع تکلیف شود یعنی از اول عدمِ تعلقِ تکلیف در این جا واقع شود!

می‌بینید شارع همۀ اینها را می‌بندد گرچه روز ثانی و ثالث و اینها نیامده اما همین که می‌گوید یا ایها الذین آمنوا کتب علیکم صیام اولُ یومٍ من شهر رمضان، تمام شد، بعد در شب ثانی می‌گوید یا ایها الذین آمنوا کتب علیکم صیام یوم ثانی من شهر رمضان یا ایها الذین آمنوا کتب علیکم الصیام تمام شد این صیام شهر رمضان بر شما واجب شد به دفعة واحدة و به جمله واحده برای تحقق خارجی و انجاز او، بالاخره مسئله صیام مسئلۀ تدریجی الحصول است و در هر یومی این برای خودش ‌این حصول دیگری دارد.

به عبارت دیگر وجوب صیام یوم ثانی به امر جدید نیست کما یقول به الفقها، بل بامر اول است یعنی آن أمر اول وقتی که می‌آید حتی در آن جا هم نسبت به همۀ ایام منقسم و مجزا و منتشر به تعداد ایام حتی فرض بکنید که نمی‌شود این طور نیست که حتی تعداد بشود به طوری که بعضی ها قائل بر این هستند که وقتی که یک امر از طرف مولا می‌آید به تعداد آن‌ها این امر مصادیق پیدا می‌کند مثل این که می‌گویند اکرم العلماء، اکرم العلماء فی بلده قم در این جا وقتی که مولا می‌گوید اکرم، خطاب اکرم گرچه در این جا خطاب، خطاب واحده است ولکن این خطاب مجموعی مجزا و منقسم می‌شود به تک تک افراد عالمی‌که در قم وجود دارد أکرم هذا العالم أکرم هذا العالم أکرم هذا العالم منتهی به جای این که مولا این قدر وقت صرف کند و هی بنشیند أکرم هذا العالم أکرم هذا العالم یک جمله می‌گوید و در آن جمله فرض کنید که شنونده باید عاقل باشد و بفهمد که این أکرم العالم یک جمله، خیلی خاصیت از او برمی‌آید خیلی کار از او برمی‌آید به تک تک افراد علما این اکرم العالم منقسم می‌شود این یک مطلب است یعنی گرچه در این جا الف و لام أکرم العالم الف و لام عام و شمولی است و همه افراد چیز را می‌گیرد نه الف و لام جنس، الف و لام عامّ شمولی که ناظر به مصادیق خارجی است به میزان هر مصداقی برای اکرام حکم خاص و مصداق واحد را دارد کأن مولا به تعداد چند هزار عالمی‌که در این بلده هست چند هزار حکم تکلیفی مجزا را کرده منتهی آن چند هزار را در یک جمله بیان کرده است. این مسئلۀ‌ صیام شهر رمضان بعضی‌ها گفتند این طور است! گرچه مولا گفته است یا ایها الذین آمنوا کتب علیکم الصیام کما کتب علی الذین من قبلکم ولی این کتب علیکم الصیام به معنای کتب علیکم صیام اول یوم کتب علیکم صیام ثانی یوم، کتب علیکم صیام الی تا آخر ایام صیام به این کیفیت است.