جلسه ۹۳

أعوذ باللَه من الشیطان الرجیم

بسم اللَه الرحمن الرحیم

عرض شد در خطابات شرعیّه یا غیر شرعیه (حالا خود قید تفاوتی در مسئله ندارد) به حکم عقل و سیرۀ عقلائیه، تنظیم مقدمات وجودیه برای تحقق تکلیف در خارج لازم است و رفع موانع برای تحقق تکلیف نیز به همین جهت واجب و لازم است.

در این مسئله خب آن چه که اقتضای خود تکلیف و شرایط و جوانب وجودی خارجیّه است باید بر طبق آن این مسئله محقق بشود و این مسئله، مسئلۀ عقلی است و دیگر نیازی به توضیح ندارد. وقتی که مولا حکم می‌کند به صعود علی السطح، این مقتضی نصب سلّم است گرچه حالا نگوید که نصب سلم واجب است شرعا، نیازی به این مسئله ندارد مگر این که مقدمه هم از نقطۀ نظر کیفیت و طریقیت با موضوع خودش هم مورد نظر مولا باشد دیگر در این صورت بر او لازم است که کیفیت تنظیم مقدمات را و تهیه مقدمات را هم خود آن مولا بیان کند.

بنابراین برای مکلفی که مکلف به صعود علی السطح هست رعایت شرایط و جوانب خارجی لازم است. یک وقتی سر کوچه سلم هست خب شخص دیگر نیازی ندارد بر این که یک وقت زیادی را بگذارد برای این که بخواهد به انجاز مقدمه بپردازد اگر مولا گفته در ساعت ده مثلا بر او این صعود علی السطح لازم است خب می‌داند فرض کنید که ده دقیقه قبلش برود از سر کوچه بگیرد. یک وقتی می‌داند که سلم بر سر کوچه نیست بلکه باید فرض کنید که سوار ماشین بشود و برود از یک فرسخ دیگر در آن جایی که حالا دکانی است محلی است برای این که سلّم و اینها آن سلم را اجاره کند و یا بخرد یا بیاورد، دیگر در آن موقع نباید ده دقیقه به وقت تکلیف مانده از خانه بیاید بیرون چون دیگر در آن جا قضاء این تکلیف می‌شود و فوت تکلیف می‌شود باید دو ساعت زودتر ساعت 8 از منزلش بیاید بیرون و برود تا آن سلّم را تهیه کند و بیاورد و این حکم طبعا حکم عقل است و همین طور هم سیرۀ عقلائیه بر این مسئله مستمر است و در این جا به استناد خود عقل هم در آن جا تنجز دارد.