مرتب سازی:
جلسه ۸۸
1أعوذ باللَه من الشیطان الرجیم
بسم اللَه الرحمن الرحیم
عرض شد از جمله ادله بر عدم واجب مشروط بودن حج و واجب مطلق بودن آن، مسئلۀ استدانه است. در روایاتی که در این زمینه وارد شده بعضی از این روایات ظهور در وجوب داشت و بعضی از آنها نصّ در وجوب بود.
البته در بعضی از این روایات در استدانه خود موقعیّت حاجّ برای اداء قرض در نظر گرفته شده است و در این جا مرحوم شیخ حرّ استحباب حج را در ذیل عنوان مسئلۀ استدانه ذکر کردهاند.
یک روایت، روایت معاویه بن وهب است عن غیر واحدٍ، عن غیر واحدٍ در روایت هر جا باشد دلالت بر توصیف أکید دارد. افراد عدیدهای راوی برای معاویه بن وهب بوده اند و در سلسله سند محمد بن ابی عمیر است و احمد بن محمد بن عیسی و سند هم به مرحوم شیخ طوسی میرسد که قال قلت لأبی عبداللَه علیه السلام: انّی رجل ذو دینٍ أفاتدین و احجّ؟ (یا أفتدیّن و أحج؟) فقال حضرت میفرماید نعم هو اقضی للدیّن. صدوق در این جا روایت را به صورت مسند ذکر کرده و مرحوم شیخ در بحث استحباب حج، مسئله را ذکر کرده اند این روایت مطلق است در حج واجب و حج غیر واجب. چون راجع به حجةالاسلام در آن صحبت نشده است.
در مورد استدانه و در مورد دین دو مسئله در این جا هست؛ یکی این که همان طوری که دیروز عرض شد این فرد باید فرد فقیری باشد که دین دارد و نمیتواند دینش را بپردازد یا این که اگر فقیر هم نیست بالاخره الان در یک وضعیتی است که نمیتواند برود. یعنی کسی که بخواهد یک حج انجام بدهد این نمیتواند انجام بدهد. حالا یک مسئله ای که در این جا به نظر میرسد این که ما الان در شرایط فعلی، قضیۀ حجی که برای ما هست خیلی فرق میکند با آن چه که در زمان سابق بوده است. آن حجی که برای ما هست خیلی آن طوری که باید وشاید آن موقعیت اکید خودش را نمیرساند الان معمولا این حجها با وسایل امروزی که جنبۀ سفر تفریحی دارد خصوصا با این اوضاعی که فعلاًهست کیفیت استفاضهای که دارند اسکانی که هست و تسهیلاتی که امروزه برای حجاج فراهم میشود به طور کلی در دنیا این یک سفری است که جنبۀ تفریح و تنوّع و نظارهگری آن برای آنهایی که خیلی اهل این مسائل نیستند میچربد!! شما حساب کنید در زمان امام صادق علیه السلام که اصلا این حرفها نبود مگر مکه چقدر خانه داشت؟ همه مردم در چادر زندگی میکردند و وقتی در مکه میآمدند چادر میزدند زمان سفر ماهها طول میکشید در خود مکه اسکان زیر چادر بوده، در منازل نبوده است.