جلسه ۸۴

أعوذ باللَه من الشیطان الرجیم

بسم اللَه الرحمن الرحیم

در مسئلۀ ‌استطاعت صحبت شد که در آیه شریفه دارد: وَ أَذِّنْ فِي اَلنّٰاسِ بِالْحَجِّ يَأْتُوكَ رِجٰالاً وَ عَلىٰ كُلِّ ضٰامِرٍ يَأْتِينَ مِنْ كُلِّ فَجٍّ عَمِيقٍ ﴿الحج‌، 27﴾ که این نشان می‌دهد که مسئلۀ حج یک مسئله‌ای است که بأی نحو کان باید انجام شود. و اذن فی الناس بالحج علی ان یأتوک رجالا بوده که این اذن و اعلان یک اعلان انشایی است و این اعلان انشایی تحقق خارجی بای نحو کان باید محقق بشود.

و لذا کیفیت را در آیه بیان نمی‌کند که حتما باید به چه کیفیتی باشد و خصوصیاتش چطور باشد، مؤونه چطور داشته باشد، زاد و راحله باید چه باشد هیچ این معنا نیست و اذن فی الناس بالحج یأتوک رجالا اینها بلند شوند پیاده بیایند وعلی کل ضامر یأتین من کل فج عمیق خب این هم که عرض شد.

در قضیۀ ضامر، ضامر به دو جور معنا شده یکی به شتر نحیفی که این قدرت بر مشی ندارد و لنگان لنگان است به طوری که در روایات هم داریم ولو علی حمار اجدع ابتر مقطوع الذنب که اصلا یعنی قابل عرضه نیست، قابل به هیچ کیفیتی از حرکت نیست، یعنی ادنی المراتب هست از نقطه نظر قیمت سوقیه یا این که نه منظور از ضامر این باشد که شتر نحیف چالاکی باشد یعنی هردو شکل یااین که رجالا باید بیاید این قسمت پایین پایین یا آن بالای بالا که سریع و تند که بتواند بیابانها را طی کند. خب خود این آیه در این جا صراحت دارد بر این که حجی که حضرت ابراهیم آن حج را تشریع کرده است حج رجالا بوده یعنی با پای پیاده بوده نه این که با شتر و مرکب و این چیزها و بایّ نحو کان باید این انجام بشود، خب این صراحت در همین مسئلۀ استطاعت عقلیه دارد و استطاعت وجودیه دارد که مسئله استطاعت یک مسئله‌ای نسیت که خارج از این ایصال مقدمۀ موصله باشد نسبت به ذی المقدمه، کل امر یوصل المکلف و الحاج الی هذه الاماکن فیجب علیه الحج این معنای آیه است غیر از این آیه چیزی را نمی‌فرماید تصریح دارد.