جلسه ۸۳

یک مطلبی که واقعا از مبانی مهم اجتهاد و استنباط است این است که مجتهد باید خودش را در فضای ملاکات و آن فضای نزول خطاب شارع قرار بدهد که در چه زمینه‌ای این حکم آمده و همان طوری که خدمتتان عرض کردم آیا این حکم، حکم شامل برای همۀ افراد است یا حکمی ‌است که اختصاص به بعضی دارد نه همه؟ آیا این مصلحتی که در اینجا هست مصلحت ملزمه است یا مصلحت غیرملزمه است این فضایی را که در این فضا حکم نزول پیدا کرده و تشریع شده و منجز شده و یا فعلیت پیدا کرده است. آن فضا را باید مجتهد ترسیم کند و خود را در آن فضا قرار بدهد و این فضا سازی هم من درآوردی نیست. نخیر مجتهد باید با توجه به تعابیر و خطابات شارع، بتواند آن فضای مناسبی که در آن فضا خطاب آمده است را بیان کند و خیلی مسئلۀ مهمی ‌است و در فتوی هم خیلی تأثیر عجیبی دارد مثلا فرض کنید که رسول خدا همان طوری که روایات متعدد داریم که کسی که برود در عرفات تمام اعمالش بخشیده می‌شود باید تصور کند که دوباره متولد شده کانّه ولدته امّهٌ فلیستأنف الحیاه من جدیدٌ دوباره باید شروع کند. در عرفات همۀ گناهان ریخته می‌شود حالا رسول خدا ایستاده اند افراد می‌آیند سوال می‌کنند ما امروز این کار را کردیم حضرت فرمودند اشکال ندارد ما آن کار را کردیم حضرت می فرماید: اشکال ندارد اشکال ندارد اشکال ندارد تمام مطالبی را که آنها آمدند و بیان کردند برای پیغمبر، حضرت فرمودند اشکال ندارد در یک مورد نبود که حضرت بفرمایند برو در این مورد کفاره بده یا فرض کنید که برو فلان عمل را انجام بده یا قربانی بکن یا حجت اشکال دارد همه را گفتند که لابأس لا بأس لابأس. این معنای لابأس از چه فضایی دارد نشأت می‌گیرد؟ این دیگر رسول اللَه است و شارع است و مشّرع . از همان فضاء ولدته امّه دارد نشأت می‌گیرد یعنی شخصی که رفته در این عرفات حالا می‌گوید که مثلاً اینجا را خاراندام و یا یک حیوانی اینجا چیز شد حالا می‌رسیم خودتان هم بروید ببینید در یک چنین فضایی رسول اللَه می‌فرماید لا بأس.