جلسه ۸۱

أعوذ باللَه من الشیطان الرجیم

بسم اللَه الرحمن الرحیم

دیروز عرض شد که در مسئلۀ لحاظ استطاعت به طور کلی و به اعتقاد بنده و آن نظرۀ عرفیه در آیۀ شریفه که می‌فرماید … وَ لِلّٰهِ عَلَى اَلنّٰاسِ حِجُّ اَلْبَيْتِ مَنِ اِسْتَطٰاعَ إِلَيْهِ سَبِيلاً ... ﴿آل‌عمران‌، 97﴾ این من استطاع الیه سبیلا قسم اول از دو قسم تقیّد است. کاری به ‌آیۀ قبل و تصریح آیۀ قبل نسبت به کیفیت استطاعت نداریم. آیه قبل می‌فرماید که وَ أَذِّنْ فِي اَلنّٰاسِ بِالْحَجِّ يَأْتُوكَ رِجٰالاً وَ عَلىٰ كُلِّ ضٰامِرٍ يَأْتِينَ مِنْ كُلِّ فَجٍّ عَمِيقٍ ﴿الحج‌، 27﴾ از هر بقعه‌ای در بقاع ارض و نقطه‌ای از نقاط ارض، فج عمیق یعنی همین دیگر، یأتوک رجالا با پای پیاده بیاید رجالا بیاید و علی کل ضامر یعنی به ای نحو کان و به ایّ قسم و به ایّ کیفیه و اذن فی الناس یأتوک، خوب در اینجا می‌بینیم که تصریح شده و تصریح به رجالا شده یعنی با مشی و همین طور با وسیلۀ ناهموار شده، نه هواپیمای بیزینس کلاس امریکایی شیک با پذیرایی مخصوص و ویژه، نه، یأتوک رجالا و علی کل ضامر یعنی شتر از کار در رفته و لنگ که دارد می‌ماند، این جور باید بیایند به حج! ببینید این نکات، نکاتی است که فقیه باید این نکات را در نظر بگیرد و میزان اهتمام شارع را نسبت به تکلیف تشخیص بدهد، به این نحو است.

خب در این مسئله شما می‌بینید در مورد و لله علی الناس حج البیت من استطاع می‌آید حالا این دو آیه را شما در نظر بگیرید، ما سراغ روایات هم می‌رویم. در یک آیه می‌فرماید که و اذن فی الناس بالحج یأتوک رجالا و علی کل ضامر یأتین من کل فج عمیق، از تمام نقاط بایستی که بیایند آیه صراحت و دلالت دارد به ایّ نحو کان، این طرف می‌فرماید که ولله علی الناس حج البیت من استطاع هر کسی که می‌تواند این دو آیه را در نظر بگیرید استطاعت چه معنایی پیدا می کند همه یک آیه است دیگر، استطاعت می‌شود چی؟ به شرط هواپیمای بوئینگ 747 یا اینکه استطاعت می‌شود خر مرده، استطاعت می‌شود لنگان لنگان رفتن؟ کدام یک از این دو تا است؟ آیه صریح دارد می‌گوید من از خودم نمی‌گویم این صراحت آیه است آیۀ قرآن هم هست ابی بصیر و سکونی هم نقل نکردند خود آیه است و جبرئیل هم وحی آورده بر پیغمبر و نه سند خورده نه موثق و نه هیچی روایت مرسل و اینها هم نیست این استطاعت را چه فرموده؟ به معنای توان اگر شما توان داشتید برای کسی که توان دارد و می‌تواند این آن چیزی است که ما از آیه می‌فهمیم، اولا بلا اول بدون مراجعه به روایت، بدون مراجعه به مردم و افکار مردم، ما هستیم و این آیه هم در زمان پیغمبر صلی اللَه علیه وآله آمد و ائمه علیهم السلام هم با همین قرآن با مردم صحبت می‌کردند، همین قرآن، این روش به اصطلاح تخاطب با مردم بود. حالا با توجه به این قضیه استفاده ما از این آیه، آیا رفتن به حج با اطمینان با استکانت با مهیا بودن همه چیز و با در اختیار داشتن همۀ‌ وسایل و همۀ امکانات با آرامش خاطر نسبت به همۀ ‌امور است؟ این استطاعت را شما شرط برای وجوب می‌دانید؟ پس این با صریح آیه چه می‌فرمایید علی کل ضامر و یأتوک رجالا با این چه می‌گویید؟ اگر این است معنا که می‌گویند که فرض کنید که زاد و راحله باشد و مؤنه برای عیال و قوت عیال باشد و مؤنه برای برگشت هم باشد و در این جا بتواند تخلیه سرب و امثال ذلک و این مسائلی که در اینجا هست، ببیند با این کیفیت اگر باشد اگر این استطاعت مورد نظر هست این استطاعت را شما از کجا در می‌آورید و از کجا استفاده می‌کنید؟ آیه این را می‌گوید، روایت هم که ما هنوز نیامده ایم راجع به روایت صحبت کنیم ببینیم مقصود و منظور امام علیه‌السلام از تفسیر این استطاعت چیست؟ و اینها که رفتند پیش ائمه علیهم‌السلام سوال کردند چیست، در بارۀ خود این آیه ما وقتی که صحبت کنیم من از شما سوال می‌کنم یعنی واقعا سوالم از شما این است، شما این دو آیه را در کنار هم می‌گذارید، این استطاعت آیا آن آیه تفسیر این استطاعت نیست؟ و اذن فی الناس بالحج یأتوک رجالا و علی کل ضامر یأتین من کل فج عمیق؟ خوب این آیه که دیگر اخلاق و شعر و معر و اینها ندارد، حکم است دیگر، حکم صریح نسبت به این مسئله، این نسبت به این آیه.