جلسه ۷۸

أعوذ باللَه من الشیطان الرجیم

بسم اللَه الرحمن الرحیم

صحبت در مسئله استطاعت بود به عنوان شرط عقلی برای وجوب حج. خدمت رفقا عرض شد که مسئلۀ واجب مطلق و واجب مشروط و مقیّد، آن چه که ما تا به حال در کتب خواندیم با آن چه که طرح شد تفاوت دارد.

از جملۀ مسائل بدیهی که در مسئلۀ واجب مشروط مطرح می‌شد تا به حال مسئلۀ حج بود که در کتب فقهیه استطاعت را از شرایط وجوب می‌شمارند و همین طور در مطالب اصولی ولی با توجه به مطالبی که گذشت ما به این نتیجه رسیدیم که استطاعت شرط وجوب نیست بلکه استطاعت شرط وجود است و شرط وجود، هیچ تعلقی به شارع ندارد. وظیفۀ شارع بیان شرط وجود و شرایط عقلی نیست. بله نسبت به شرایط تکلیف و امثال ذلک خوب این وظیفۀ شارع است که شارع مسئلۀ تکلیف را خمسه عشر سنین تصور و جعل کند یا مثلاً عشرین سنه فرض کند یا در مورد زن و اما نسبت به شرط وجود این شارع در اینجا اختیار مسئله و مطلب را بر عهدۀ خود مکلف گذاشته است وقتی که استطاعت به عنوان شرط وجود قرار می‌گیرد آن وقت صحبت در این جا این است که شارع در بیان و لله علی الناس حج البیت من استطاع الیه سبیلا حکمی‌از احکام تکلیفیه مثل صلوة جعل کرده است مثل صوم جعل کرده است دیگر، نه اینکه اضافۀ بر او شرطی در اینجا قرار داده اگر مستطیع شدی این یجب علیک الحج نه لله علی الناس حج البیت مردم همه باید بروند مکه همه باید بروند حج انجام بدهند. خب من استطاع الیه سبیلا یک شرط وجودی دارد بیان می‌کند هر کسی که مستطیع باشد باید این مسئله را به اصطلاح انجام بدهد در بحث روایی که در کیفیت استطاعت بود آن جا عرض شد که مقصود از استطاعت برای هر شخصی صرف الاقتدار علی المشی و الاتیان به یعنی علی نحو الصحة و الاستقامه و این مسئله نسبت به افراد تفاوت و اختلاف پیدا می‌کند.