جلسه ۷۸

تمام احکام شارع مطلق است، ما احکام مشروط بسیار کم داریم یعنی اینکه مشروط به شی و اینها باشد، لذا در موقع صلاة عرض شد اگر فرض کنید که شارع حکمش تعلق بگیرد به وجوب صلاة ظهر، شما نمی‌توانید کاری انجام بدهید که این وجوب صلاة را از خودتان منتفی کنید به انتفاء ‌شرط، یعنی عملی انجام بدهید که دیگر این وجوب صلاة منتفی بشود. فرض کنید که من باب مثال ده دقیقه مانده به زوال شمس، شما بر وفاق مسیر شمس، شروع کنید حرکت کردن، اگر بخواهید این کار را بکنید این طور نیست که صلاة از شما فوت می‌شود، دیگر نه، باید نماز را بخوانید. 

تلمیذ: دلیل خاص است در حج حضرتعالی فرمودید در مواردی که مجتهد می‌خواهد فتوی بدهد یا اهل علم یا مردم عوام اینها باید یک تفکری بکنند تأملی بکنند الان حضرتعالی نسبت به استطاعتی که شرط وجودی و عقلی می‌دانید بیست جلسه بیشتر ایراد فرمودید، هنوزم هم نامأنوس است حتی در روایات این من استطاع الیه سبیلا یعنی با اینکه حضرتعالی می‌فرمایید که اگر این قید نبود ارتکازاً این فهمیده می‌شد در هر صورت با اینکه کلام خداوند این قید را دارد باز مردم از حضرت سوال می‌کنند من استطاع الیه سبیلا منظور از استطاعت چیست؟ 

استاد: حالا بنده من مطلب را خلافش را می‌گویم می‌گویم اتفاقا مسئله خلاف است یعنی تصور مردم و این مسائل را بنده امسال عرض کردم تصور مردم اتفاقا در مسئلۀ حج خلاف بوده که روای سوال کرده حتی راوی از حضرت سوال می‌کند که منظور از استطاعت چیست؟ راوی می‌گوید به ای نحو کان؟ حضرت می‌گوید پدرت درمی‌آید باید زاد و راحله داشته باشی اتفاقا قضیه برعکس است یعنی آیه حکایت می‌کند، اشاره و بلکه تصریح دارد بای نحو کان ولو متسکعا ولو متسکعا باید این را انجام داد در مورد حجی که شخص بر او استطاعت مستقر شده و نرود مگر ما نداریم سال بعد بایّ نحو کان برود ولو بمیرد یعنی قضیه حج این قدر مهم است که همین شارع که در مورد قضای صلوات وقتی که شخص صلاة از او فوت می‌شود در مقام قضا اگر مریض باشد می‌گوید می‌تواند مستلقیا قضا کند در حالتی که اقض مافات کما فات اقتضا می‌کند که باید در حالت استقامت و اینها بود ولیکن نسبت به صلاة دیگر نه خب مریض هستی و نمی‌توانی انجام بدهی بسیار خوب می‌توانی به ایّ نحو کان انجام بدهی ولی در مورد حج می‌بینیم که می‌گوید ولو متسکعا بایّ نحو کان شده و در آنجا دیگر نه ملاحظه زن و بچه را باید بکنی نه ملاحظۀ لصوص را و نه ملاحظۀ فرض کنید تخلیة السرب و نه ملاحظۀ زاد و راحله را باید به مردن هم شده خودت را بیاندازی و سال بعد بروی حج را انجام بدهی این قدر مسئله مسئلۀ مهم است وقتی که این قدر قضیه مهم است بعد راوی از حضرت سوال می‌کند خوب بایّ نحو کان باید بروی حضرت فرمودند نه آن جور که بخواهی بروی هم آن جور منظور نبوده، منظور مولا این است که قوت عیال داشته باشی نمی‌دانم بتوانی برای خرج رفت و سفر بعدت که داشته باشی که فرض کنید که یمون به عیالک و همین طور نسبت به خودت باید بتوانی صحت و اینها را داشته باشی قضیه در مورد این اتفاقا خلاف این است روایاتش را هم عرض کردیم