جلسه ۷۸

اتفاقاً وقتی که در این آیه مشاهده می‌شود، این اطلاقیت حج صرف نظر از آن مطالبی که در سال گذشته نسبت به اطلاقیت حج و عدم مشروطیت حج گفته شد و عرض شد که حج مانند صلاة می‌ماند، بدون هیچ قیدی و شرطی و از اول بلوغ واجب است که عیناً و تعییناً و اطلاقاً بر هر مکلفی، تا اینکه آن موعد فعلیت او برسد مانند صلاة که من اول وقت البلوغ این یجب علی کل مکلف ان یأتی بصلاة منتهی مشروط به وقت خودش. و صرف وجود تعلق یک امر از ناحیۀ مولا، تعلق به مکلف در ظرف خاص او را از اطلاقیت به اشتراط برنمی‌گرداند. وقتی که مولا می‌گوید اکرم زیداً لیلةالخمیس، این حکم مولا اطلاق دارد منتهی حکم مولا یک وقتی که فرض کنید که بدون ظرف است البته اغلب احکام مولوی اینها همه مقید به ظرف هستند، فردا برو این پول را بده به این، امروز برو فرض کنید که ساعت پنج این کار را انجام بده یک ساعت دیگر فرض کنید که این مسئله را برو و... اکثر احکام مولوی نود و نُه درصد نود و هشت درصدشان، مقید به ظرف هستند و مقید به ظرف که حکم امر را از اطلاقیت به اشتراط برنمی‌گرداند.

این که الان فرض کنید که صلاة ظهر واجب است و این صلاة ظهر مشروط به وقت است صلاة ظهر را مشروط نمی‌کند، صلاة ظهر را مقید می‌کند بنابر مبنای مرحوم صاحب فصول این صلاة مطلق است منتهی آن مطلق ظرف برای آن به اصطلاح متعلق تکلیف، ظرفش وقت خاص است شارع می‌گوید الان فرض کنید که در وجوب سجدۀ واجبه آن ظرفش همان فعلیت به اصطلاح آنیه است که در همان موقع باید انسان انجام دهد. ولیکن بعضی از آنها نه، ظرف ندارند فرض کنید که مانند صلاة زلزال که آن وقتش در بعد از زلزال موسَّع است ولی در خسوف و کسوف آن وقتش مشخصا در همان وقتی است که خسوف و کسوف انجام می‌شود، منتهی در صورتی که شخص اطلاع پیدا کند. اگر اطلاع پیدا نکند در صورت خسوف و کسوف تام باید قضایش را انجام بدهد.