جلسه ۷۷

آن که آمده حضرت به حالش نگاه کرده به میزان نَصْبَش نگاه کرده شاید یک ناصبی بوده در یک حدی که آن قدر عناد داشته که هیچ حکمی ‌از او پذیرفته نشده بود در نصب با اهل بیت اصلا حکمی ‌از او پذیرفته نمی‌شود این یک.

ثانیا خود حال آن شخص، می‌تواند برود نمی‌تواند برود استطاعت مالی برای اعادۀ حج دارد؟ قدرت و توان جسمی‌ دارد یا ندارد تمام این ملاکها ملاکهایی است که یک نفر با آن عقل فطری خودش و آن عقل خدادای خودش می‌تواند همه این ها را لحاظ کند.

این مسئله کلید استنباط است یعنی عَرضۀ احکام [بر فطرت و عقل] قبل از مراجعه به شارع، خود عَرضۀ احکام و تکالیف بر فطرت و عقل ، مجتهد باید در وهلۀ اول به این مسئله فکر کند.

پس اینطور نباشد که شما برای استنباط یک حکمی بروید در رساله نگاه کنید نه این جور نباید باشد نگاه کنید ببیند عقل و فهم و فکر شما صرف نظر از جوانب خارجی با توجه به مسائلی که در اینجا هست چه اقتضایی می‌کند آن را برای خودتان نگه دارید آن گاه بروید سراغ آن ادلّه. و اول سراغ فتاوی فقها و علما هم نباید بروید، چرا؟ چون آنچه را که آن ها فهمیدند از همین روایات و بر اساس مرتکزات ذهنی خودشان فهمیدند و اگر شما بروید سراغ آنها آن چه را که از ناحیۀ منبع و مدارج و مسانید باید به عهده شما برسد از آنها عقب می‌مانید و نفس شما نسبت به او غفلت می‌کند.

بر اساس آن چه را که فعلاً مطرح است اول در هر قضیه فوراً یک اصل ایجاد می‌کنند یک اصل موضوعی، بعد تمام موارد مشکوک را حمل بر او می‌کنند این کار به هیچ وجه صحیح نیست و غلط فاحشی است.

در مقام اجتهاد و استنباط باید اولین کاری که می‌کنید به عقل خودتان مراجعه کنید چون آن اول است آن چرا که اول می‌فهمید نسبت به این مسئله چه به نظر می‌رسد، وقتی که این قضیه برایتان به اصطلاح یک صورت ابتدایی پیدا کرد آن موقع بروید سراغ ادله آیات قرآن و روایات و بس تمام شد آن حکم تان را آن به اصطلاح نظرۀ اجتهادی و استنباطیتان را به واسطۀ‌ این قضیه ببندید، البته ملاحظات زمان ائمه علیهم‌السلام را کاملا باید داشته باشید جریانات و مسائل تقیه و امثال ذلک چه از نقطۀ نظر سند و چه از نقطۀ نظر دلالت و چه از نقطۀ نظر جهت روایت تمام این ها را بایستی که مورد نظر قرار بدهید مسئله که تمام شد فتوا را که دادید استنباط را که کردید آن موقع بردارید نگاه کنید که شیخ طوسی چه گفته علامه فرض کنید که در فوائد چه گفته شیخ طوسی در آن جا چه فرموده در تهذیب چه نظری داده بعد آن وقت اگر دلتان خواست یک سری هم به متأخرین بزنید بیشتر باید آن جنبۀ قدمای را در نظر گرفت چرا که آنها قریب الحدث هستند به زمان خود ائمه علیهم السلام چون به آن نزدیکتر هستند بهتر از این نظر می‌شود انسان استفاده بکند.