جلسه ۷۶

فرض کنید که صلاة را متوقف بر زوال می‌کند زوال در اختیار مکلف نیست بالاخره زوال خواهد شد درست ولکن مکلف می‌تواند خود را از زوال دور نگه دارد مثلا فرض کنید که [خود را]در یک وضعیتی قرار بدهد که در آن وضعیت برای او زوال حاصل نشود شارع نگفته باید حتما سر جایت بنشینی و صبر کنی تا این که خورشید بیاید و بعد این زوال برای تو پیدا شود و نماز ظهر را بخوانی! نه، یک چنین اجباری را به مکلف نکرده چون این امر امر غیراختیاری است، مکلف نکرده شارع نگفته که فرض کنید که باید حتما در سر جای خودت بنشینی طلوع فجر را ببینی نمازت را بخوانی بعد بروی نخیر انسان می‌تواند بلند شود و قبل از طلوع فجر حرکت کند و برود در یک جایی و طلوع فجر را هم نبیند، حالا مسئلۀ نمازش به چه کیفیت است آن یک مطلب و مسئلۀ دیگری است.

اگر شارع یک امری را متوقف بر این کرده که اگر طلوع فجر شد خاصیت طلوع فجر این است که شما این کار را انجام بدهید نماز صبح را کار ندارد ما می‌توانیم انجام ندهیم چرا چون این امر مترتب بر او است طبیب و پزشک به مریض می‌گوید اگر دیدی سرت درد گرفت باید این قرص را بخوری نه این که این قرص را از الان بخوری هر وقت سرت درد گرفت، قبل از سردرد اگر قرص بخوری برایت ضرر دارد برای کبدت ضرر دارد بگذار وقتی سرت درد گرفت انجام بده اگر این کار را کردی تو سردرد خواهی گرفت و به واسطه سردرد باید دارو بخوری خوب طرف این کار را نکند لازم نیست. یا فرض کنید که اگر تو این مقدار ‌آمدی و تلاش کردی به این ناراحتی مبتلا می‌شوی و آپاندیسیت شما عود خواهد کرد خوب انسان این وزنه را با این کیفیت بلند نکند وزن یک کیلویی دو کلیویی بلند کند، مگر مجبور است؟