جلسه ۷۶

أعوذ باللَه من الشیطان الرجیم

بسم اللَه الرحمن الرحیم

در بحث استطاعت صحبت و بحث به این جا رسید (تا آن جایی که در نظرم هست اگر پس و پیش بود رفقا تذکر بدهند) که به طور کلی ماهیت و جوهره حج، جزو واجبات مطلق است و استطاعت به عنوان شرط عقلی برای انجام و اتیان این واجب مطلق است مثل سایر مقدمات وجودیه که شرط عقلی برای واجب مطلق هستند. مثلا فرض کنید که مثل نصب سُلَّم و امثال ذلک.

بنابراین شارع هیچ وقت در واجب مطلق نسبت به مقدمات عقلیه و وجودیه لحاظی و عنایتی ندارد زیرا این بر عهده خود مکلف است تهیۀ سلّم برعهدۀ مکلف است تهیۀ آب بر عهدۀ مکلف است لباس طاهر بر عهدۀ مکلف است زمین غیر غصبی بر عهدۀ مکلف است این ها از مقدماتی هستند که این مقدمات وجودیه است و یا این که مقدمات عقلیه است (البته مقدمات عقلیه و وجودیه یکی هستند گرچه مرحوم صاحب فصول و مرحوم شیخ این ها را تقسیم کرده و بعضی هم آمدند همان مقدمات وجودیه را اعم از عقلیه گرفتند و غیرعقلیه که حالا این عقلیه مثلا اعم از عقل و امثال ذلک باشد).

بر این اساس شارع در واجب مطلق فقط نظر روی اصل ایجاد خارجی واجب دارد و بس دیگر نسبت به مقدمات نظر ندارد اگر مقدماتی را شارع ذکر می‌کند فقط از باب تذکر به انجاز واجب است به این مقدمات به لحاظ صحّت صلاة را مشروط به طهارت می‌کند نه این که طهارت یک امر اختیاری باشد و طهارت و عدم طهارت این به رضایت و اختیار مکلف باشد در شرایط صحت که آن هم برمی گردد به مقدمات وجودیه شارع شرایط را بیان می‌کند شارع می‌گوید باید استقبال باشد شارع می‌گوید باید در زمین غیرغصبی باشد شارع می‌گوید باید در ثوب طاهر باشد شارع می‌گوید که مواضع سجده باید طاهر باشد و امثال ذلک ولکن این ها به عنوان مقدمات صحت و مقدمات وجودی است و اختیار اتیان و عدم اتیان را به عهدۀ مکلف نگذاشته! آنی را که در اختیار مکلف بگذارد آن می‌شود چی؟ می‌شود واجب مشروط.