جلسه ۷۱

تمام این ها سلسله سند معتبراست و روایت صحیح است: احمد بن محمد بن خالد برقی (فی محاسن) عن ابیه، عن عباس بن عامر، عن محمد بن یحیی الخثعمی، عن عبد الرحیم القصیر عن ابی عبداللَه علیه السلام قال: سأله حفص الاعور و أنا اسمع عن قول اللَه عزوجل: وللهّ علی الناس حج البیت من استطاع الیه سبیلا ؟ قال:ذلک القوة فی المال والیسار، قال فان کانوا موسرین فهم ممن یستطیع؟ قال : نعم...الحدیث¹ قوت در مال و یسار یعنی توانایی، توانایی برای رفتن اگر اینها برایشان انجام شدنی بود، موسر یعنی کسی که برایش انجام می‌شود توانایی و قدرت دارد آیا این مستطیع است؟ حضرت می‌فرمایند بله این مستطیع است کسی که موسر هست این مستطیع است. این یک روایت.

روایت دیگری که در این جا هست روایت حمیدبن زیاد است که روایت مهمی است و قبل از آن روایت کافی است:

محمد بن یعقوب، عن علی ‌بن ‌ابراهیم، عن ابیه، عن ابن ابی عمیر، عن حمّاد بن عثمان، عن الحلبی، (همه روایت صحیح و معتبر) عن ابی‌عبداللَه علیه‌السلام ـ فی حدیث ـ قال: قلت له: فإن عرض علیه ما یحجّ به فاستحیی من ذلک، أهو ممّن یستطیع الیه سبیلا؟ ببینید معنای سبیلا در آن روایت موسر شخصی بود که می‌توانست حج را انجام بدهد در این جا حضرت استطاعت سبیل را چه طور معنا کردند؟ استطاعت سبیل را معنا کردند به کسی که حج بر او عرضه بشود و این آمادگی برای رفتن به حج را داشته باشد قال: نعم ماشأنه یستحیی ‌برای چی این دارد حیا می‌کند؟ ولو یحج علی حمار اجدع ابتر؟! فان کان یستطیع (یا در نسخه بدل یطیق دارد) أن یمشی بعضاً ویرکب بعضاً فلیحج² خب در این جا این روایت می‌آید وجوب حج را در صورت حتی عدم وجود راحله در تمام سیر حضرت در این جا بیان می‌کنند دوباره روایت دیگر روایت حمید‌بن زیاد است حمید‌بن زیاد عن ابن سماعه، عن عده من اصحابنا، عن ابان بن عثمان، عن الفضل بن عبدالملک، عن ابی عبداللَه علیه السلام قال: سألته عن رجل لم یکن له مال فحج به اُناس من اصحابه، أقصی حجة الاسلام؟ قال: نعم، فان أیسر بعد ذلک فعلیه ان یحج³ که این بحثش شد که دو قسم عرضه می‌شود یک قسم اینکه می‌برند یک قسم اینکه بذل مال می‌کنند این مربوط به آن ، قلت بعد این دوباره باید انجام بدهد دیگر روایت روایتی است که روایت عیاشی از ابی‌بصیر عن ابی عبداللَه علیه السلام قال:قلت له:من عرض علیه الحج فاستحیی أن یقبله أهو ممن یستطیع الحج؟ قال: مره فلا یستحیی ولو علی حمار أبتر و إن کان یستطیع ان یمشی بعضاً ًو یرکب بعضاً فلیفعل⁴ این هم دوتا روایت است در دوجا این روایت بیان شده است باز روایت دیگر روایت ابی‌اُسامه است عن ابی عبداللَه فی قوله … وَ لِلّٰهِ عَلَى اَلنّٰاسِ حِجُّ اَلْبَيْتِ مَنِ اِسْتَطٰاعَ إِلَيْهِ سَبِيلاً ... ﴿آل‌عمران‌، 97﴾ قال سألته ما السبیل؟ قال یکون له ما یحجّ به قلت أرأیت إن عرض علیه مال یحج به فاستحیی من ذلک؟ قال: هو ممن استطاع الیه سبیلا قال:و ان کان یطیق المشی بعضاً والرکوب بعضاً فلیفعل قلت: أرأیت قول اللَه (و من کفر) أهو فی الحج؟ قال: نعم قال: هو کفر النعم⁵ بعد خود مرحوم شیخ حر یک بابی را باز می‌کند بر کسی که مشقت ظاهری داشته باشد مثل این که می‌فرماید: روایت تهذیب است محمدبن‌الحسن..............عن معاویه بن عمار قال: سألت اباعبداللَه علیه السلام عن رجل علیه دین، أعلیه ان یحج؟ قال: نعم اِن حجةالاسلامواجبه علی من اطاق المشی من المسلمین کسی که بتواند راه برود بعد در این جا می‌فرمایند حجۀالاسلام واجبه نه مستحب علی من اطاق المشی من المسلمین ولقد کان من حج مع النبی صلی اللَه علیه وآله مشاة از مدینه تا مکه پیاده رفتند هفتاد فرسخ نمی‌دانم چقدر فاصله است یا بیشتر چندساعت پنج یا شش ساعت با اتوبوس است ولقد مرّرسول اللَه صلی اللَه علیه وآله و سلم بکراع الغمیم...الحدیث⁶ یعنی حتی با گرسنگی رفتند به سمت مکه و حضرت باز این ها را تشویق به رفتن می‌کردند روایت دیگر روایت قاسم‌بن‌محمدبن باز روایت از تهذیب است که در قول این ها از امام صادق علیه السلام سوال می‌کند و حضرت می‌فرماید یخرج ویمشی اِن لم یکن عنده قلت: لا یقدر علی المشی؟ قال: یمشی و یرکب قلت لایقدر علی ذلک أعنی المشی؟ قال: یخدم القوم ویخرج معهم⁷ ببینید روایاتی که در این جا هست تمام این روایات با آن روایت موسری که امام علیه‌السلام در آن جا می‌فرماید این روایاتی را که بعد است از این روایات استفاده می‌شود که فردی که در این جا قدرت بر مشی دارد و رکوب، بر او حج واجب است و حتی بر کسی که اطاق المشی من المسلمین الحج واجبۀ علی من اطاق بر کسی که می‌تواند پیاده هم برود باز حج واجب است ببینید مساله داردبه کجا می‌رسد مگر این که نتواند، نتواند من داخل در لم یستطع است بتواند داخل در من استطاع است هیچ تفاوتی در این کرده حضرت می‌فرماید علی من استطاع المشی من المسلمین پس استطاعت سبیل به چه کسی گفته می‌شود ؟ به فردی که آن فرد بتواند این اعمال را انجام بدهد متعارف و به نحو عادی اگر می‌تواند زاد و راحله و امثال ذلک و اینها د ها دارد خب بلند شود برود با راحله به حج برود اگر راحله ندارد یرکب بعض و یمشی یعنی مقدارپولی که دارد نمی‌رسد برای این که تمام سفر را با وسیله برود مثلا پولش می‌رسد که از این جا اتوبوس بگیرد تا فلان کشور را برود و از آن جا دیگر نمی‌رسد خب برود یرکب بعضاً ویمشی بعضاً معنایش این است.