جلسه ۷۱

این کیفیتی که من در این جا عرض می‌کنم آن معنای فقه‌الحدیث است که چه طور ما باید بیائیم و آن شرایط نزول این تکلیف را در زمان نزول تکلیف ارزیابی کنیم، فهم عرفی را در آن زمان نسبت به این مساله را ارزیابی کنیم و بعد تصحیحاتی که امام علیه‌السلام انجام می‌دهد روی این فهم عرفی ببینیم که چه تصحیحاتی بوده تا چه حد امام تأیید کرده و تا چه حدّ نه امام علیه‌السلام در آ‌نجا رفع اجمال و شبهه کرده.

لذا می‌بیند امام علیه‌السلام راجع به زاد و راحله می‌فرماید بله، زاد و راحله را تأیید می‌کند ولی قوت عیال را نه، می‌آید تصریح می‌کند حضرت می‌فرماید: قال: فقال ابوعبداللَه علیه‌السلام: قد سئل ابوجعفر علیه السلام عن هذا فقال: این روایت امام صادق علیه السلام است حضرت می‌فرماید همین مطلب از ابوجعفر پدر ایشان سوال شد و حضرت فرمودند: هلک الناس اِذاً مردم که دیگر با این کیفیت هلک‌الناس یعنی اوضاعشان به هم می‌ریزد مساله‌شان به هم می‌ریزد لئن کان من کان له زاد و راحله قدر ما یقوت عیاله و یستغنی به عن الناس ینطلق الیهم فیسلبهم ایاه لقد هلکوا اِذاً، اگر فردی فقط به اندازه‌ای که قوت عیال را داشته باشد آن قوت عیال را هم با خودش ببرد فقط به اندازه قوت عیال موؤنه دارد و همان را بردارد با خودش ببرد پس زن و بچه‌اش در این جا چه بخورند؟ فقیل له به امام باقر علیه‌السلام یا به امام صادق علیه السلام یعنی هم می‌شود بگویی به امام صادق علیه السلام برمی‌گردد قضیه هم به امام باقر علیه السلام چون از هردو سوال شده به امام باقر علیه‌السلام عرض شد که فقیله له: فما السبیل؟ پس راه چیست؟ من استطاع الیه سبیلا کسی که راه داشته باشد برای رفتن سبیلا، نه این که سبیل ظاهری یعنی امکانات داشته باشد برای رفتن این راه بلکه به معنای امکانات است قال: فقال: السعه فی المال اذا کان یحج ببعض و یبقی بعضاً لقوت عیاله این را می‌گویند سبیل و من استطاع الیه سبیلا به کسی می‌گویند که این مقدار مال داشته باشد ألیس قد فرض اللَه الزکاة فلم یجعلها الا علی من یملک مأتی درهم. یعنی نسبت به این مأتی درهم در آن موقع چیزی بود که انسان می‌توانست زندگیش را بگذراند.